درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٤٠

کتاب تفصيل وسائل الشيعه إلي تحصيل مسائل الشريعه به انجام رساند. او به واقع، هم در مرحله اخذ و بازيابي احاديث و هم در مرحله گزينش و چينش و ارائه احاديث، روش موضوعي را برگزيد. شيخ حرّ در مبدأ و نقطه حرکت اخذ حديث، موضوعات فقهي را محور قرار مي دهد و احاديث ناظر به آن مسئله فقهي را مي يابد و پس از بازيابي، به تدوين آنها مي پردازد و هر دسته از احاديث ناظر به يک مسئله را در يک باب جا مي دهد. پيش از او، محمد محسن فيض کاشاني در الوافي همين شيوه را در جمع و شرح کتب اربعه پيموده و پس از وي نيز، علامه مجلسي ساير احاديث شيعه را چنين سامان داده است. در دوران معاصر نيز، آيت‌الله بروجردي با کنار هم نهادن دو مجموعه بزرگ روايي وسائل الشيعه و مستدرک الوسائل و افزودن آيات و رواياتي ديگر، اين روش پسنديده را ادامه داد و جامع الأحاديث را سامان بخشيد و کار استنباط فقيهان را صحيح تر و آسان تر نمود. برخي از بزرگان معاصر، همچون آيت‌الله شبيري زنجاني، اين شيوه سلف را پاس داشته‌اند و معتقدند که حتي احاديث ضعيف پيرامون يک موضوع را نيز بايد گرد آورد و در کنار احاديث صحيح نهاد و به صورت يک مجموعه واحد به آنها نگريست، تا مقصود احاديث صحيح و نيز ناظر بودن هر حديث به ديگري را دريابيم. در ميان حديث‌شناسان معاصر، آيت‌الله استادي اين کار را به تفسير موضوعي قرآن، که کاري مقبول و پذيرفته‌شده است، تشبيه کرده و سابقه آن را به علامه مجلسي در بحار الأنوار بازگردانده و افزوده است: تأکيد اصلي بر موضوعي کردن است، يعني بهره گيري از روايات، در گروِ جمع شدن احاديث يک موضوع ... . [١] در ميان عالمان اهل سنّت نيز کساني مثل يوسف قرضاوي به اين موضوع پرداخته اند. [٢]