درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٣٦

ما اگر سخن بگوييم موافق با قرآن و سنّت سخن مي‌گوييم؛ ما از خدا و رسولش نقل مي‌کنيم و نمي‌گوييم فلاني و فلاني گفت تا کلام ما متناقض شود. سخن [امام] آخر ما مانند سخن [امام]اول ما و سخن اولين ما تصديق‌کننده سخن آخرين ماست.

نقل معنا

دليل ديگري که ضرورت جستجوي احاديث هم‌خانواده را ثابت مي کند، وجود شيوه نقل معناست؛ يعني نقل معنا و محتواي يک خبر بدون جمود بر الفاظ و واژه ها. نزد عقلا، نقل معنا يک شيوه معمول در نقل شفاهي است و در نقل کتبي نيز در موارد نقل قول غير مستقيم به کار مي رود. امامان ما اين شيوه عقلايي را امضا کردند و ضمن احاديثي چند بر آن صحّه گذاردند؛ اما با تأکيد بر اينکه تفاوت واژه ها، به تفاوت معنا نينجامد.[١] ايشان اين شيوه را در نقل احاديث خود، حداقل در غير دعاها و نامه‌ها، جايز دانستند و با اين اجازه، نقل حديث را آسان ساخته و به ترويج و همگاني شدن آن ياري رساندند. از اين ‌رو نقل معنا نزد عالمان شيعي يک سيره امضا شده و مقبول و به گفته آيت‌الله بروجردي امري شايع در ميان راويان بوده است . ايشان در کتاب احاديث مقلوبه مي گويد: چون در احوال راويان روايات امامان معصوم مي‌نگريم، درمي‌يابيم که در موارد بسياري، عين الفاظ آنچه را شنيده‌اند نقل نمي‌کنند، بلکه معناي آنچه را دريافته‌اند و به ذهن خويش سپرده‌اند بازگو مي‌کنند، اگرچه گاه در اين ميان دچار خطا هم مي‌شوند [٢] . نتيجه اين شيوه، خدشه در استدلال به همه جزئيات متن است. بي‌توجهي به تاريخچه نقل معنا، گاه ما را در بند الفاظ و واژه ها گرفتار