درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١١٦

اجتماعي و سياسي جامعه معاصر با امام و مطالعه تاريخ صدر اسلام است. اين امر ما را ناگزير مي‌سازد تا جريانهاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي حاکم را به خوبي بشناسيم و زمينه‌هاي صدور حديث را دريابيم. ما شيوه جستجو را، حدّاقل در حوزه منابع حديثي، همان شيوه يافتن خانواده حديث مي دانيم که در درسهاي بعدي خواهد آمد. در اينجا با ارايه چند نمونه، تأثير شگرف آگاهي از سبب صدور حديث را بر فهم معناي حديث نشان مي دهيم.

نمونه هاي حديث شيعه

نمونه نخست:

پيامبر اکرم: مَنْ بَشَّرَني بِخُرُوجِ آذارَ فَلَهُ الْجَنَّه. [١] هر کس مرا به خروج [ماه] آذار بشارت دهد‌، به بهشت مي رود. اين حديث در مجموعه هاي روايي اهل سنّت، مورد خدشه قرار گرفته است و به نقل از احمد بن حنبل آن را بي‌اعتبار دانسته اند؛ [٢] اما با مراجعه به مصادر شيعي و يافتن وجه صدور آن، حديث را به راحتي معنا کرده و آن را مي پذيريم. شيخ صدوق سبب صدور حديث را از ابن‌عباس نقل کرده است: کانَ النَبِي صلي الله عليه و آله ذاتَ يوْمٍ في مَسْجِدِ قُبا وَ عِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ أصْحابِهِ فَقالَ: «أوَّلُ مَنْ يدْخُلُ عَلَيکُمُ السّاعَه، رَجُلٌ مِنْ أهْلِ الجَنَه». فَلَمّا سَمِعُوا ذلِکَ قامَ نَفَرٌ مِنْهُمْ فَخَرَجوا وَ کُلُّ واحِدٍ مِنْهُمْ يحِبُّ أنْ يعُودَ لِيکونَ أوَّلَ داخِلٍ فَيسْتَوجِبَ الْجَنَّه، فَعَلِمَ النَّبِي صلي الله عليه و آله ذلِکَ مِنْهُمْ، فَقالَ لِمَنْ بَقِيَ