درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١١٢
احاديث شيعه شايع است. o احتمال وجود قرينه ها موجب مي شود که به فهم اوليه خود از حديث اعتماد نکنيم و پس از کاوش و فحص از قرينههايي مانند مخصِّصها، مقيدها و ناسخها به فهم خود از حديث اعتبار بخشيم. o قرينه ها چند گونه و قرينه هاي متّصل کلامي مطابق با تقسيمبندي سنّتي دو گونه اند: قرينه معينه و قرينه صارفه. هر دو گونه، واژه يا جمله اي هستند که در کنار همان سخن اول مي نشينند. o قرينه معينه، برخي از معاني واژه هاي چند معنايي را کنار مي نهد و گاه آن را به يک معنا منحصر مي کند. o قرينه صارفه، معناي اصلي کلمه را کنار مي نهد و مقصود اصلي گوينده را نمايان مي سازد. o آيات، اشعار و مثلهاي به کار رفته در احاديث و نيز پرسش راوي و تعليل معصوم، هر يک قرينه اي مهم براي فهم مقصود نهايي گوينده حديث است.
پرسش و پژوهش
١. وجود قرينه هاي منفصل چه وظيفه اي را بر دوش ما مينهد؟ ٢. مفهوم تعليل و گونه هاي آن را بيان کنيد. ٣. مثلهاي به كار رفته در نامه ٢٨ نهج البلاغه را شرح دهيد. ٤. تضمين نهفته در اين متن را تبيين كنيد: قال المأمون للرّضا عليه السلام: «ما الدليل علي خلافه جدَّك؟» قال عليه السلام: «أنفسنا»؛ فقال المأمون: «لولا نسائنا»؛ فقال الرّضا عليه السلام: «لولا ابنائنا»؛ فسكت المأمون. ٥. برخي احاديث در باره عدّه طلاق را که دربردارنده حکمت آن هستند، بيابيد و با کمک استادان محترم، آنها را تحليل کنيد. ٦. يک حديث بيابيد که سؤال راوي در فهم پاسخ امام و يا گستره آن مؤثر باشد.