قسمتهاي کلام گردند. ما در اينجا خطبه ٣٥ نهج البلاغه را که مشتمل بر مثلهاي متعددي است مي‌آوريم. امام عليه السلام پس از توطئه حکميت، خطاب به مردم گفته است: الْحَمْدُ للهِ، وَ إنْ أَتَي الدَّهْرُ بِالْخَطْبِ الْفَادِحِ وَ الْحَدَثِ الْجَلِيلِ، وَ أشْهَدُ أَنْ لا إلهَ إلّا اللهُ لا شَرِيک لَهُ لَيسَ مَعَهُ إلَهٌ غَيرُهُ، وَ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ. أَمَّا بَعْدُ، فَإنَّ مَعْصِيهَْ النَّاصِحِ الشَّفِيقِ الْعَالِمِ الْمُجَرِّبِ تُورِثُ الْحَسْره وَ تُعْقِبُ النَّدَامَهَْ. وَ قَدْ کُنْتُ أمَرْتُکُمْ فِي هذِهِ الْحُکومَهِْ أمْرِي وَ نَخَلْتُ لَکُمْ مَخْزُونَ رَأْيي، لَوْ کانَ يطَاعُ لِقَصِيرٍ أَمْرٌ. [١] فَأَبَيتُمْ عَلَيََّّ إباءَ الْمُخَالِفِينَ الْجُفَاه وَ الْمُنَابِذِينَ الْعُصَاه، حَتَّي ارْتَابَ النَّاصِحُ بِنُصْحِهِ وَ ضَنَّ الزَّنْدُ بِقَدْحِهِ. [٢] فَکُنْتُ أنَا وَ إياکُمْ کَما قَالَ أخُو هَوَازِنَ: «أمَرْتُکُمْ أمْرِي بِمُنْعَرَجِ اللِّوَي فَلَمْ تَسْتَبِينُوا النُّصْحَ إلّا ضُحَي الْغَدِ». سپاس خداي راست، هرچند روزگار کاري دشوار پيش آورده و حادثه اي بزرگ پديد کرده ‌است. گواهي مي دهم که خدا يکي است، شريکي ندارد و با او الهي نيست، و محمّد بنده او و فرستاده اوست؛ درود بر او و آل او. اما بعد، سرپيچي از خيرخواه مهربان و داناي کاردان دريغ و افسوس آورَد و پشيماني به دنبال دارد. درباره اين داوري (حکميت)، رأي خويش را گفتم و آنچه درون دل داشتم از شما پنهان نکردم. (کاش سخن قصير را گوش مي داديد) [رأي درست آن بود اگر مي پذيرفتيد]. اما مخالفت کرديد و سر باز زديد و نافرماني پيشه ساختيد؛ جفا نموديد و به راه نافرماني گام نهاديد. تا آنکه خيرخواه به خود بدگمان شد و (حلوا رنج دهان). و داستان من و شما چنان شد که شاعر گفته است: نصيحت همه عالم چو باد در قفس است به گوش مردم نادان، چو آب در غربال [٣]

[١] . مثل مشهوري است که توضيحش در کتابهاي ويژه مثلهاي عرب مانند مجمع الامثال ميداني و مستقصي الامثال زمخشري و نيز برخي شرحهاي نهج البلاغه آمده است..[٢] . يک اصطلاح است و ترجمه واژه به واژه آن چنين: سنگ آتش زنه از جرقه زدن بخل ورزيد. [٣] . ترجمه از استاد شهيدي با اندکي تغيير است. ايشان در اينجا اصطلاح را به اصطلاح معادل و شعر را به شعر و مثل را به مثل فارسي ترجمه کرده است.