دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٣

به سه دسته از آنها اشاره مى كنيم : دسته اوّل ، احاديثى هستند كه بر نقش «ذكر» در آفت زدايى و سالم سازى قلب تأكيد دارند ، مانند آنچه از امام على عليه السلام نقل شده است : ذِكرُ اللّهِ مَطرَدَةٌ لِلشَّيطانِ . [١] ياد كردنِ خدا ، راندن شيطان است . ذِكرُ اللّهِ رَأسُ مالِ كُلِّ مُؤمِنٍ ، و رِبحُهُ السَّلامَةُ مِنَ الشَّيطانِ . [٢] ياد خدا ، سرمايه هر مؤمن است و سود آن ، سلامت ماندن از شيطان است . ذِكرُ اللّهِ دَواءُ أعلالِ النُّفوس . [٣] ياد خدا ، دواى درد جان هاست . يا مَنِ اسمُهُ دَواءٌ ، و ذِكرُهُ شِفاءٌ . [٤] اى آن كه نامش دواست و يادش شفا ! دسته دوم ، احاديثى اند كه ياد خدا را موجب شرح صدر و نورانى شدن دل و انديشه ، ايجاد حيات و حواسّ باطنى ، و رشد و تكامل معنوى معرّفى مى كنند ، مانند سخنان امام على عليه السلام در اين باره : إِنَّ اللّهَ سُبحانَهُ و تَعالى جَعَلَ الذِّكرَ جلاءً لِلقُلوبِ ، تَسمَعُ بِهِ بَعدَ الوَقرةِ ، و تُبصِرُ بِهِ بَعدَ العِشوَةِ ، و تَنقادُ بهِ بَعدَ المُعانَدَةِ . [٥] خداى سبحان ، ذكر را جلاى دل ها كرد كه [گوش ]پس از سنگينى ، بدان مى شنود و [ديده] پس از نابينايى ، بدان مى بيند و پس از لجاجت ، با آن [در برابر خدا] رام مى شود .