سودمندترينِ شناخت ها ، خودشناسى است . و از امام باقر روايت شده : لا مَعرِفَةَ كَمَعرِفَتِكَ بِنَفسِكَ . [١] هيچ شناختى مانند اين نيست كه خود را بشناسى .

٢ . زيان هاى جهل به خود

دسته دوم ، احاديثى اند كه به بيان زيان هاى نشناختن خود پرداخته اند . در اين احاديث ، تأكيد شده است كه انسان تا خود را نشناسد ، نمى تواند جهان بينى درستى داشته باشد و راه رستگارى و نجات را در زندگى بيابد . بخشى از سخنان امام على عليه السلام در اين باره ، چنين است : مَن جَهِلَ نَفسَهُ كانَ بِغَيرِ نَفسِهِ أجهَلَ . [٢] آن كه خود را نشناسد ، به غير خود ، نادان تر است . كَيفَ يَعرِفُ غَيرَهُ مَن يَجهَلُ نَفسَهُ ؟! [٣] آن كه خود را نشناخته است ، چگونه ديگرى را بشناسد ؟! لا تَجهَل نَفسَكَ فَإِنَّ الجاهِلَ مَعرِفَةِ نَفسِهِ جاهِلٌ بِكُلِّ شَى ءٍ . [٤] از خود ، بى خبر مباش كه بى خبر از خود ، از همه چيز بى خبر است . مَن لَم يَعرِف نَفسَهُ بَعُدَ عَن سَبيلِ النَّجاةِ ، و خَبَطَ فِى الضَّلالِ وَ الجَهالاتِ . [٥] كسى كه خود را نشناسد ، از راه رهايى دور مى افتد و در گم راهى و نادانى فرو مى غلتد .

[١] ر . ك : تحف العقول : ص ٢٨٦ ، بحار الأنوار :ج٧٨ ص١٦٥ ح١ . [٢] ر . ك : غرر الحكم : ج ٥ ص ٣٣٤ ح ٨٦٢٤ . [٣] ر . ك : عيون الحكم و المواعظ : ص٣٨٣ ح٦٤٦٧ . [٤] ر . ك : غرر الحكم : ج ٦ ص ٣٠٤ ح ١٠٣٣٧ ، عيون الحكم و المواعظ : ص٥٢٤ ح٩٥٤٧ . [٥] ر . ك : غرر الحكم : ج ٥ ص ٤٢٦ ح ٩٠٣٤ .