دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦٩
در وضو ، زياده روى صحيح نيست . علّامه مجلسى در شرح اين حديث مى گويد : يعنى ريختن آب فراوان و يا سختگيرى در رساندن آب بيشتر از حدّ كامل وضو گرفتن . {-٣-}
د ـ عاقبت تعمّق در دين
دسته چهارم ، احاديثى اند كه عاقبت و ثمره تندروى و افراطيگرى دينى را موجب خروج از دين مى دانند ، مانند آنچه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود : إنَّ أقواما يَتَعَمَّقونَ فِى الدّينِ يَمرُقونَ كَما يَمرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ . [٢] گروه هايى در دين تندروى مى كنند و از آن بيرون مى روند ، آن گونه كه تير از هدف در مى گذرد . بنا بر اين ، در فرهنگ احاديث اسلامى ، تعمّق در خداشناسى و امور دينى ، نه تنها ممدوح نيست ، بلكه ممنوع است و آنچه در كلام امام زين العابدين عليه السلام آمده كه در آخِرْزمان ، اقوامى متعمّق خواهند آمد ، حاكى از انحراف عقيدتى آنهاست كه خداوند متعال ، براى فراگير نشدن انحراف آنان ، سوره توحيد و آيات نخست سوره حديد را نازل فرموده است و ذيل فرمايش امام عليه السلام كه فرموده : «هر كس بيش از آن را بطلبد ، هلاك مى شود» ، به روشنى دلالت دارد بر اين كه مسلمانان ، بايد در شناخت صفات خدا ، به آنچه در اين آيات آمده و توضيحاتى كه اهل بيت عليهم السلام در باره آنها داده اند ، اكتفا كنند و در مباحثى كه انديشه به عمق آن نمى رسد ، [٣] غور ننمايند [٤] كه تعمّق در ذات و صفات خدا عاقبتى جز هلاكت ندارد .ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٢ (معرفت شناسى) ص ٥١٣ (خطر تند رَوى)
[١] بحار الأنوار : ج ٨٠ ص ٢٥٨ . [٢] مسند ابن حنبل : ج ٤ ص ٣١٨ ح ١٢٦١٥ ، كنز العمّال : ج ١١ ص ٢٨٨ ح ٣١٥٤٣ . نيز ، ر . ك : دانش نامه اميرالمؤمنين عليه السلام : ج ٦ ص ٢٩٦ ـ ٣٠٤ (تندروى دينى از ديدگاه احاديث) . [٣] ر . ك : ص ٣٦١ (نهى از انديشيدن در ذات خدا) . [٤] ر . ك : ص ٣٦٣ (نهى از تعمّق در چگونگى خدا) .