دسته سوم ، احاديثى هستند كه تصريح مى كنند خودشناسى ، مقدّمه و كليد هستى شناسى است ، چنان كه از امام على عليه السلام نقل شده است كه : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَهُوَ لِغَيرِهِ أعرَفُ . [١] آن كه خود را بشناسد ، ديگران را بهتر مى شناسد . مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَدِ انتَهى إِلى غايَةِ كُلِّ مَعرِفَةٍ وعِلمٍ . [٢] آن كه خود را بشناسد ، به نهايتِ هر شناخت و دانشى مى رسد .

٤ . كليد خداشناسى

دسته چهارم ، احاديثى اند كه خودشناسى را كليد خداشناسى ، بلكه برابر با خداشناسى مى دانند كه در فصل چهارم به آنها پرداخته شد و مشهورترينِ آنها اين حديث شريف است كه از پيامبر خدا و امام على عليه السلام روايت شده كه فرموده اند : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ . [٣] آن كه خود را بشناسد ، پروردگارش را نيز مى شناسد .

٥ . مقصود از خودشناسى

دسته پنجم ، احاديثى اند كه خودشناسى را تبيين و تفسير مى كنند ، مانند شمارى از احاديث فصل چهارم و همه احاديثى كه در باب دوم در باره آفرينش انسان خواهند آمد . اكنون با عنايت به اين كه در ميان همه آيات و احاديثى كه مردم را به خودشناسى دعوت كرده اند ، حديث شريف «مَن عَرَفَ نَفسَه فَقَد عَرَفَ رَبَّه» مورد توجّه

[١] ر . ك : غرر الحكم : ج ٥ ص ٣٦٣ ح ٨٧٥٨ . [٢] ر . ك : غرر الحكم : ج ٥ ص ٤٠٥ ح ٨٩٤٩ . [٣] ر . ك : ص ٢١٢ ح ٨٥ .