دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٨٣
٣ / ١ ـ ٢
تجلّى فطرت در سختى ها
قرآن
«و چون مردم را رنجى رسد ، پروردگار خود را ، توبه كنان به درگاهش مى خوانند ، و آن گاه كه از جانب خود رحمتى به آنان چشانَد ، به ناگاه دسته اى از آنان به پروردگارشان شرك مى آورند» .
«و بنى اسرائيل را از دريا گذرانيديم . پس فرعون و سپاهيانش از روى ستم و تجاوز ، آنان را دنبال كردند ، تا اين كه وقتى [فرعون] در شُرف غرق شدن قرار گرفت ، گفت : «ايمان آوردم كه هيچ معبودى جز آن كه بنى اسرائيل به او گرويده اند ، نيست ، و من ، از تسليم شدگانم»» .
«و هر نعمتى كه داريد ، از خداست . سپس چون رنجى به شما رسد ، به سوى او روى مى آوريد و چون آن رنج را از شما برطرف كند ، گروهى از شما به پروردگارشان شرك مى ورزند» .ر .ك : زمر : آيه ٨ و ٤٩ ، يونس : آيه ١٢ و ٢٢ ، اسراء : آيه ٦٧ ، عنكبوت : آيه ٦٥ ، انعام : آيه ٤٠ ـ ٤١ .
حديث
٥٥.ربيع الأبرار : مردى به امام صادق عليه السلام گفت : دليل بر وجود خدا چيست؟ و برايم نگو : عالَم و جوهر و عَرَض .[١] فرمود : «آيا سفر دريا رفته اى؟» . گفت : آرى . فرمود : «آيا شده است كه دريا توفانى شود ، تا جايى كه خطر غرق شدن ، شما را تهديد كند؟» . گفت : آرى . فرمود : «آيا در آن حالت ، اميدت از كشتى و كشتيبانان قطع شده است؟» . گفت : آرى . فرمود : «آيا [در آن لحظه] انديشيده اى كه كسى هست نجاتت دهد؟» . گفت : آرى . فرمود : «او همان خداست . خداوند بزرگ مى فرمايد : «هر كه را جز او مى خوانيد ، ناپديد [و فراموش ]مى گردد» ، [٢] «و چون رنجى به شما رسد ، به سوى او روى مى آوريد» . «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ» ـ :
[١] يعنى : با برهان عقلى ، استدلال نكن . [٢] كامل آيه اين است : «و چون در دريا به شما صدمه اى برسد ، هركه را جز او مى خوانيد ، ناپديد [و فراموش ]مى گردد» (اسرا : آيه ٦٧) .