سوى آن بى نياز مى بَرَد . جمع بندىِ آيات قرآن در اين زمينه ، در كلام نورانى امام عسكرى عليه السلام بدين گونه آمده است : هُوَ الَّذى يَتَأَلَّهُ إلَيهِ عِندَ الحَوائِجِ وَ الشَّدائِدِ كُلُّ مَخلوقٍ عِندَ انقِطاعِ الرَّجاءِ مِن كُلِّ مَن هُوَ دونَهُ ، و تَقَطُّعِ الأسبابِ مِن جَميعِ ما سِواهُ . [١] خداوند ، كسى است كه هر مخلوقى ، در نيازها و سختى ها و به هنگام قطع اميد از همه افراد ديگر و وسيله هاى غير از او ، بدو روى مى آورد .

معناى خداشناسى فطرى

خداشناسى فطرى ، دو معنا دارد : يكى خداشناسىِ عقلى و ديگرى خداشناسىِ قلبى . مقصود از خداشناسى عقلى ، اين است كه خداوند متعال ، عقل و انديشه انسان را به گونه اى آفريده است كه توجّه به هستى و نظام حاكم بر آن ، خود به خود و بدون اين كه نيازى به استدلال باشد ، اعتقاد به وجود خدا را در انسان ايجاد مى كند . خداشناسى قلبى نيز به معناى اين است كه انسان ، به حسب ساختمان روحى و سرشت ذاتى ، نيازمند و خواهانِ خدا آفريده شده و خداجويى و خداخواهى ، به صورت يك احساس ريشه دار و اصيل ، در ذات انسان قرار گرفته است . بنا بر اين ، خداشناسىِ فطرىِ عقلى ، از مقوله علم است و خداشناسىِ فطرىِ قلبى ، از مقوله احساس .

روشن ترين برهان هاى توحيد فطرى

دسته سوم از متونى كه بدانها اشاره شد ، در واقع ، بيانگر روشن ترين برهان هاى تجربى براى توحيد فطرى اند ، كه قرآن كريم ، براى معرّفى خداوند متعال به عنوان

[١] ر . ك : ص ١٦٦ ح ٤٠ . [٢] اعراف : آيه ١٧٢ . [٣] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٤ ص ٩٤ ح ٣٤٢٣ . [٤] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٤ ص ٩٤ ح ٣٤٢٢ . [٥] اعراف : آيه ١٠١ . [٦] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٤ ص ٩٤ ح ٣٤٢١ . [٧] ر . ك : ص ١٧٨ ح ٥١ . [٨] ر . ك : تقريرات فلسفه امام خمينى : ج ٢ ص ٣١ . [٩] ر . ك : ص ١٨٦ ح ٥٦ .