دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٩

اگر مجموع اين تدابير حكيمانه جنگىِ امام عليه السلام نبود ، نه تنها سپاه ابن سعد مى توانست از پشت ، ياران امام عليه السلام را مورد حمله قرار دهد ؛ بلكه در همان لحظات آغازين حمله ، به سادگى ، آنان را در حلقه محاصره خود مى گرفتند و با كمترين درگيرى ، امام عليه السلام و يارانش را شهيد يا اسير مى كردند . ولى صبح عاشورا ، هنگامى كه دشمن خواست تا حمله را آغاز كند ، ناگاه ، خود را در برابر تلّى از آتش و دود ، مشاهده كرد كه از اطراف خيمه هاى امام عليه السلام و يارانش زبانه مى كشيد . ضحّاك مشرقى ، در اين باره مى گويد : وقتى به سمت ما آمدند ، ناگهان ، چشمشان به آتشى افتاد كه از هيزم و نِى ، شعله مى كشيد . ما آن را پشتِ سرمان برافروخته بوديم تا از پشت ، به ما حمله ور نشوند . [١] او در ادامه ، مى افزايد كه خيمه هاى ياران امام عليه السلام ، چنان در محاصره آتش و دود بود كه وقتى شمر از نزديكى آنها عبور كرد ، چيزى جز هيمه هايى كه آتش از آنها زبانه مى كشيد ، نديد . بر اساس اين تدبير و با اين آرايش جنگى ، سپاه امام عليه السلام ـ كه عدد آنها بنا بر نقل مشهور ، ٧٢ تن بود ـ ، [٢] توانستند در برابر سپاه دشمن ـ كه تعداد آنها تا ٣٥ هزار نفر ، برآورد شده ـ ، ساعت ها مقاومت كنند و شمار فراوانى از دشمنان را به هلاكت برسانند . طبرى ، در اين باره مى گويد : تا ظهر ، با دشمن ، جنگ سخت و بى سابقه اى كردند و [دشمنان] به خاطر كنار هم قرار گرفتن خيمه ها و تراكم آنها ، جز از يك طرف نمى توانستند به آنها حمله ور شوند . [٣]