دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٦٨
خيمه هايشان را در اطراف خيمه او بر پا كردند . [١] افزون بر اين ، پشت خيمه ها و يا پشت نيزارى كه خيمه ها جلوى آن بود ، گودالى شبيه به جوى آب قرار داشت كه به گزارش طبرى ، امام عليه السلام در ساعتى از شب عاشورا ، دستور داد تا آن را كَندند و چيزى شبيه به خندق ، درست كردند و در آن ، هيزم و نِى ريختند تا هنگام حمله دشمن ، آن را آتش بزنند و مانعى ديگر براى حمله از پشتِ سر ايجاد نمايند . در اين گزارش ، آمده است : امام عليه السلام ، صبحگاه عاشورا ، دستور داد تا هيزم و نِى آوردند و پشتِ خانه ها ، آتش برافروختند تا مبادا دشمن ، از پشتْ حمله كند . همچنين به دستور حسين عليه السلام ، به جايى در پشتِ جايگاهشان كه همانند نهر آب ، گود بود ، نِى و هيزم آوردند و آن را در ساعاتى از شب كَنْدند و به صورت خندق ، در آوردند و نِى ها و هيزم ها را در آن ريختند و گفتند : هر گاه بر ما تاختند و قصد جنگ با ما را داشتند ، اين جا را آتش مى زنيم تا از پشتِ سر ، حمله نكنند و تنها از يك سو با ما رو به رو شوند . اين كار ، برايشانْ سودمند افتاد . [٢] اقدام ديگرى كه براى پيشگيرى از حمله دشمن از پشت سر ، به دستور امام عليه السلام در شب عاشورا انجام شد ، اين بود كه ياران امام عليه السلام ، خيمه هاى خود را در كنار هم قرار دادند و با طناب ، آنها را از سه طرف به هم متصّل كردند و فقط يك راه از رو به رو براى برخورد با دشمن ، باقى گذاشتند . به اين گزارش بنگريد : حسين عليه السلام ، به سوى يارانش آمد و دستور داد كه خيمه هايشان را به هم نزديك كنند و طناب هاى خيمه ها را به هم متّصل كنند و خودشان ، ميان خيمه ها قرار بگيرند و تنها يك راه را كه مقابل دشمن بود ، باز بگذارند . [٣]
[١] ر. ك : ج ٥ ص ٣٦٤ ح١٥١٩ .[٢] ر. ك : ص ٦١ ح ١٦٠٥.[٣] ر. ك : ص ٦١ ح ١٦٠٥.