ابو هياج عبد اللّه (/ على) بن ابى سفيان بن حارث بن عبد المطّلب ، صحابى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله [١] و داماد امير مؤمنان على عليه السلام و همسر رَمْله بوده است . [٢] همچنين ، در زمان حكومت امام على عليه السلام ، كارگزار ايشان بود [٣] و در بلاد سواد (عراق) ، قاضى گرديد . [٤] گزارش شده كه ابو هَيّاج ، شاعرى ماهر و سخنورى حاضرْجواب بوده است . [٥] [٦] منابع اهل سنّت ، او را در زمره شهيدان كربلا ، نام برده اند .

٤ . اَدهَم بن اُميّه

تنها فُضَيل بن زُبير ، [٧] از او نام برده و او را اهل بصره و از قبيله بنى عبد القيس ، معرّفى كرده است . [٨]

[١] لاستيعاب: ج ٣ ص ٥٣، الإصابة: ج ٤ ص ١٠١و ١٠٢ ، تاريخ دمشق : ج٢٩ ص ٧٢ .[٢] المحبر: ٥٦ ؛ المناقب ، ابن شهرآشوب: ج ٣ ص ٣٠٥، بحار الأنوار : ج ٤٢ ص ٩٢ .[٣] سنن الترمذي : ج ٣ ص ٣٦٦ ح ١٠٤٩، سنن أبي داوود: ج ٣ ص ٢١٥ ح ٣٢١٨ .[٤] المحلّى ، ابن حزم : ج ٩ ص ٣٨٥ .[٥] الإصابة: ج ٤ ص ١٠١ ، الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة) : ج ١ ص ٤٧٧ ، تاريخ دمشق : ج ٢٩ ص ٧٤. نيز، ر. ك : الجمل : ص ١١٨ ، الفصول المختاره : ص ٢٦٩ ، بحار الأنوار: ج ٣٨ ص ٢٧٦ ، شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد : ج ١٣ ص ٢٣١ .[٦] الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة) : ج ١ ص ٤٧٧، الإصابة: ج ٤ ص ١٠١ ، تاريخ دمشق : ج ٢٩ ص ٧٥ ، ذخائر العقبى : ص ٤٠٤ .[٧] فُضَيل بن زبير بن عمر بن درهم اسدى كوفى ، از ياران امام باقر وامام صادق عليهم السلام بوده ودر قرن دوم مى زيسته است. او كتابى با نام تسمية من قُتل مع الحسين عليه السلام من ولده و إخوته وأهل بيته وشيعته فراهم آورده و در آن ، بيست تن از خانواده و ٧٨ تن از غيرِ خانواده امام عليه السلام را نام مى برد. اين كتاب ، شايد قديمى ترين نوشته در اين موضوع باشد . گفتنى است تنها منابعى كه به اين كتاب دسترس داشته اند ، الأمالى شجرى والحدائق الورديّة ، از منابع زيديه، بوده اند . برخى افرادى كه نامشان در اين كتاب به عنوان شهيد آمده، در منابع ديگر، ياد نشده اند (ر . ك : ج١ ص٥٣) .[٨] لأمالى ، شجرى: ج ١ ص ١٧٢، الحدائق الورديّة: ج ١ ص ١٢١. در تنقيح المقال مى خوانيم: «ادهم بن اُميّه، ف جزو شيعيانى بود كه در بصره و در خانه ماريه بنت منقذ ، جمع مى شدند. او با يزيد بن نَبيط و دو فرزندش ، به راه افتادند و در اَبطَح به امام عليه السلام پيوستند و در [روز عاشورا] حمله اوّل ، شهيد شدند. پدر او ابو اميّه ، از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله بوده است (تنقيح المقال: ج ١ ص ١٠٦) .