٣٤٥٤.عيون أخبار الرضا عليه السلام ـ به سندش ، از امام حسين عليه السلام ، از امام عل: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : «خداوند عز و جل فرموده است كه سوره حمد را ميان خود و بنده ام قسمت كردم ؛ نيمى از آن براى من و نيمِ ديگر ، از آنِ بنده من است و براى بنده ام ، هر چه بخواهد ، هست . چون بنده بگويد : «به نام خداوند بخشنده مهربان» ، خداى بزرگِ بِشْكوه مى فرمايد : بنده ام ، با نام من آغاز كرد و بر من ، حق دارد كه كارهايش را به پايان برسانم و در حالات مختلف ، به او بركت بخشم . و چون بگويد : «ستايش ، ويژه پروردگار جهانيان است» ، خداوند بزرگ بِشْكوه مى فرمايد : بنده ام ، مرا ستود و دانست كه نعمت هاى نزد او از جانب من است و گرفتارى ها، به فضل و قدرتِ من از او دور شده است . گواهتان مى گيرم كه نعمت هاى آخرت را نيز بر نعمت هاى دنيايش مى افزايم و گرفتارى هاى آخرت را از او دور مى كنم ، همان گونه كه گرفتارى هاى دنيا را از او دور كردم . و چون بنده بگويد : «بخشنده مهربان» ، خداى بزرگ بِشْكوه مى فرمايد : بنده ام ، گواهى داد كه من ، بخشنده و مهربانم . گواهتان مى گيرم كه بهره اش را از رحمتم فراوان كنم و نصيبش را از عطايم بيش سازم . و چون بنده بگويد : «مالك روز جزا» ، خداى بزرگ بِشْكوه مى فرمايد : گواهتان مى گيرم همان گونه كه [بنده ام] اعتراف كرد كه من ، مالك روز جزايم ، حسابش را روز محاسبه ، آسان مى كنم و از گناهانش در مى گذرم . و چون بگويد : «تنها تو را مى پرستيم» ، خداى عز و جل مى فرمايد : بنده ام ، راست گفت . فقط مرا مى پرستد . گواهتان مى گيرم كه بر پرستش او چنان پاداشش دهم كه همه مخالفانش در پرستش من به او غبطه بخورند . و چون بگويد : «و فقط از تو يارى مى خواهيم» ، خداوند عز و جل مى فرمايد : بنده ام، از من يارى خواست و به من ، پناه بُرد . گواهتان مى گيرم كه او را در كارش يارى كنم و در سختى ها به فريادش برسم و دستش را در پيشامدها بگيرم . و چون بگويد : «ما را به راه راست ، هدايت كن» تا آخر سوره ، خداى عز و جل مى فرمايد : اين ، براى بنده ام هست كه هر چه بخواهد ، برايش هست . بى ترديد ، دعاى بنده ام را اجابت نمودم و آنچه آرزو داشت ، به او عطا كردم و از آنچه بيم داشت ، ايمنش كردم » . به امير مؤمنان عليه السلام گفته شد : اى امير مؤمنان ! به ما بگو : آيا «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِيمِ» ، جزو سوره حمد است يا نه ؟ فرمود : «آرى . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، آن را مى خواند و آيه اى از آن مى شمرد و مى فرمود : سوره حمد ، سَبعُ المثانى [١] است » .

[١] سوره فاتحه را از اين رو «سبع المثانى» ناميده اند كه جمَثانى به معناى «آيه» است وج اين سوره، شامل «هفت آيه» است و اين، يعنى «بسمله»، جزئى از آن است، و مثانى جبه معناى «دوتايى»ج به اعتبار تكرار آن در نمازهاى پنجگانه بر آن اطلاق شده است، يا آن را مثانى جبه معناى «ثنا»ج ناميده اند، به جهت اين كه شامل حمد و ثناى الهى است. م.