نقد و بررسى‌ با توجه به رواياتى كه دلالت داشتند كه خليفه و امير بعد از رسول خدا (ص) دوازده نفر مى‌باشند، گرچه اين روايات مطلق هستند و تعيين و تعيّنى در آنها نيامده است، لكن اوصافى براى آنها ذكر شده كه بر غير از دوازده نفرى كه در روايات دسته دوم نامشان ذكر شده است منطبق نمى‌شود؛ و نيز روايات دسته اوّل دلالت دارند كه اين دوازده نفر از قريش و از آن محدودتر، از بنى هاشم مى‌باشند و اين خصوصيات جز بر آن كسانى كه پيامبر اكرم (ص) در روايات دسته دوّم تعيين فرموده منطبق نمى‌شود، زيرا عده‌اى از كسانى را كه بعضى از علماى اهل سنت به طور احتمال نام آنها را برده‌اند از بنى‌هاشم نبودند. علاوه بر اين، آن كسانى را كه آنان نام برده‌اند تعدادشان به دوازده نفر نمى‌رسد و تنها چهار نفر را شامل مى‌شود (ابوبكر، عمر، عثمان و على) و بر خلفاى بنى‌اميه و بنى‌عباس نيز منطبق نمى‌شود؛ زيرا تعدادشان بيش از دوازده نفر است، پس بايد آن دوازده نفر بر اهل بيت پيامبر اكرم (ص) كه اولشان حضرت على (ع) و آخرشان حضرت مهدى (عج) است منطبق شود. شبيه اين مطالب را سليمان قندوزى حنفى نيز، بيان كرده است. «١» امامان دوازده‌گانه در روايات شيعه‌ رسول خدا (ص) فرمود:
«الْائِمَّةُ مِنْ بَعْدِى اثْنى عَشَرَ ...» «٢» امامان پس از من دوازده تن مى‌باشند.
همچنين فرمود:
«امر امت من تا پايان خلافت دوازده خليفه كه همه شان از قريش هستند رو به پيشرفت خواهد بود.» «٣»