است كه روايت عمر بن حنظله بر ولايت و زعامت فقيه نيز دلالت دارد؛ زيرا امام فرموده «فَانّى‌ قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَيْكُمْ حاكِماً» من چنين فردى (فقيه جامع الشرايط) را بر شما حاكم گردانيدم؛ يعنى ولايت فقيه جامع الشرايط از سوى امام (ع) به عنوان حاكم جعل شده است و لذا امام (ع) فعل «جَعَلْتُهُ» را به كار برده‌اند و تنها مسأله قضاوت را در نظر ندارند. همچنين اگر مقصود امام (ع) تنها منصب قضا مى‌بود تعبير «عَلَيْكُمْ» را بكار نمى‌برد، بلكه مى‌بايست، تعبير «بَيْنَكُمْ» را بكار برده و يا بطور كلّى لفظ عليكم را حذف نموده و مى‌فرمود: «فَانّى‌ قَدْ جَعَلْتُهُ حاكِماً». در اين زمينه امام خمينى رضوان الله عليه چنين فرموده است:
«اين فرمان كه امام (ع) صادر فرموده كلّى و عمومى است. همانطور كه حضرت اميرالمؤمنين (ع) در دوران حكومت ظاهرى خود حاكم، والى و قاضى تعيين مى‌كرد و عموم مسلمانان وظيفه داشتند كه از آنها اطاعت كنند. حضرت صادق (ع) هم چون «ولى امر مطلق» مى‌باشد و بر همه علما، فقها و مردم دنيا حكومت دارد، مى‌تواند براى زمان حيات و مماتش حاكم و قاضى تعيين فرمايد و همين كار را هم كرده و اين منصب را براى فقها قرار داده است و تعبير به «حاكماً» فرموده تا خيال نشود كه فقط امور قضايى مطرح است و به ساير امور حكومتى ارتباط ندارد ... اين روايت از واضحات است و در سند و دلالتش وسوسه‌اى نيست. جاى ترديد نيست كه امام (ع) فقها را براى حكومت و قضاوت تعيين فرموده است. بر عموم مسلمانان لازم است كه از اين فرمان امام (ع) اطاعت نمايند.» «١» چنانچه گفته شود: مورد روايت، قضاوت و فصل خصومت است، پاسخ مى‌دهيم: اگر چه در مقبوله عمر بن حنظله همين قضاوت مورد سؤال بوده است، ليكن حكم امام كلى است و به اين مورد خاص اختصاص ندارد.
ب- روايت «اللَّهُمَّ ارْحَمْ خُلَفايى‌» حضرت على (ع) مى‌فرمايد: پيامبر (ص) فرمود:
«اللَّهُمَّ ارْحَمْ خُلَفايى‌- ثَلاثَ مَرَّاتٍ- قيلَ يا رَسُولَ اللَّهِ: وَ مَنْ خُلَفائُكَ؟ قالَ: