يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ ادْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ اشَدَّ الْعَذابِ» «١» آن عذاب سخت فرعونيان را در ميان گرفت. آتشى كه، هر صبح و شام بر آن عرضه مى‌شوند. و روزى كه رستاخيز برپا شود (گفته مى‌شود) فرعونيان را در شديدترين عذاب داخل كنيد.
قرآن دو گونه عذاب براى فرعونيان ذكر مى‌كند. يكى پيش از قيامت كه از آن به «سوء العذاب» تعبير شده است، روزى كه دو بار بر آتش عرضه مى‌شوند، بى‌آنكه به آن در آيند. دوّم پس از برپايى قيامت كه به آن «اشَدَّ الْعَذابِ» گفته مى‌شود، فرمان مى‌رسد كه آنها را به آتش اندازيد. عذاب اول مربوط به عالم برزخ است.
يك نمونه تاريخى براى عالم برزخ: در جنگ بدر، برخى از كشتگان كفار را در چاهى ريختند. پيامبر (ص) به آنجا رفت و به كشتگان خطاب كرد: اى كافران! همسايگان بدى براى رسول خدا بوديد، او را از خانه خويش رانديد و از در دشمنى و جنگ با او در آمديد، من وعده پروردگارم را درست يافتم. آيا شما نيز وعده پروردگارتان را بحق يافتيد؟ عمر به رسول خدا گفت: اى رسول خدا، اينان، بدنهايى بى‌جان بيش نيستند، چگونه با آنها سخن مى‌گوييد؟ رسول خدا (ص) فرمود: بس كن اى پسر خطاب، سوگند به خدا تو شنواتر از آنان نيستى، چون برخيزم فرشتگان عذاب با گرزهاى آهنين بر سرشان مى‌كوبند. «٢» از اين مطلب استفاده مى‌شود كه انسان پس از مرگ به گونه‌اى ديگر زنده است، و در عالمى كه قرآن از آن به عالم برزخ تعبير مى‌كند زندگى جديدى را آغاز مى‌كند.
رخدادهاى عالم برزخ‌ در روايات بسيارى از پيامبر و ائمه (ع) مسايل عالم برزخ مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. گرچه پرداختن به همه آن مسايل و تبيين آنها در اين درس ميسر نيست، ليكن براى داشتن درك درستى از زندگى انسان در عالم برزخ، پيرامون برخى مسايل آن، از جمله بدن برزخى، مراد از قبر، و اين كه آيا مراد از عالم برزخ و عالم قبر همين گودال خاكى است كه بدن ميّت در آن جاى مى‌گيرد و نيز درباره سؤال و فشار قبر و تجسم اعمال در آن اشاره كوتاهى مى‌كنيم.