مقدمه‌ جامعه ايران در پرتو انقلاب شكوهمند دينى اسلامى و نظام جمهورى اسلامى پديد آمده از آن، به رغم موانع فراوان داخلى و خارجى، شاهد توسعه و پيشرفت شتابان در عرصه‌هاى گوناگون علمى، صنعتى، سياسى، اجتماعى، اقتصادى و نظامى بوده و گامهاى بلندى را در اين زمينه‌ها برداشته است. در اين ميان، جهشهاى علمى- فرهنگى در ابعاد مختلف به عنوان يكى از محورى‌ترين مبانى توسعه و پيشرفت، چشمگيرتر است و از آنجا كه اين انقلاب و نظام جديد ايران، ماهيتاً دينى است، طبيعى است كه هم دگرگونى فكرى دينى در مسلمانان ايران افزايش يابد و هم كارهاى فرهنگى دينى دستخوش تحول گسترده شود.
اين جهش علمى- فرهنگى در همه عرصه‌ها و به ويژه در عرصه فرهنگ دينى، چنان چشمگير است كه كارشناسان خارجى و بين المللى را به اعتراف واداشته و همگان ظهور يك تحول فكرى، فرهنگى و علمى و صنعتى- حتى در حد و اندازه رنسانس- را در جامعه ايران نويد مى‌دهند.
يكى از عرصه‌هاى فرهنگى دينى كه دستخوش دگرگونى گسترده و عميق شده، بخش كلام و معارف اعتقادى است. نوآوريهاى صورت گرفته در آن موجب پديد آمدن كتابها، مقالات و مجلّات فراوان در سطح دانشگاهها و حوزه‌هاى علميه شده و در نتيجه، مايه پيدايش «كلام جديد» و «فلسفه دين» در حوزه فرهنگى اسلامى گشته است.
كلام و فلسفه جديد- چنان كه خواهد آمد- همان كلام و فلسفه پيشينى و قديم است به اضافه نوآوريهاى پديد آمده در جهات گوناگون آن و به ويژه در مسائل، كه آن نيز به دليل نياز