منبع مستقل كشف احكام، شناخته شده است. در قرآن كريم، درصدها آيه، به تفكر، خردورزى و استدلال عقلى و علمى فراخوانده است. «١» پيامبر و امامان معصوم (ع) نيز برترين سرمايه‌ها و دارايى‌هاى زندگى را عقل و انديشه رشد يافته در پرتو هدايت‌هاى وحى آسمانى دانسته‌اند و در برابر، بزرگ‌ترين فقر و نادانى را حماقت و رشد نيافتگى فكرى و عقلى اعلام داشته‌اند. «٢» اسلام به موازات دعوت به انديشه و خردورزى در مسائل، با خرافات، سحر، جادو، فالگيرى، كاهنى و كارهاى جهل‌آميز ديگر نيز به شدّت مبارزه كرده است. «٣» ٤. تشويق به فراگيرى علوم و فنون‌ فراگيرى دانشهاى گوناگون انسانى، تجربى و ساير علوم و معارف بشرى و دينى و نيز فنون و صنايع مورد نياز زندگى بشر، از دستورات مؤكد متون اسلامى (قرآن و روايات) است «٤»، تا جايى كه در برخى از روايات آمده كه حتى اگر مى‌توانيد به قعر درياها و اقيانوسها برويد و دانش بياموزيد. «٥» ٥. فرهنگ كار و توليد در اسلام‌ اسلام، چنان بر كار مفيد و مولّد تأكيد كرده است كه آن را در زمره عبادتهاى بزرگ «٦» و جهاد در راه خدا «٧» شمرده است و در برابر، از سستى، تنبلى، بيكارى و كسلى به شدت نهى كرده است.
به عنوان نمونه، امام على (ع) مى‌فرمايد:
ننگ و نفرين ابدى بر كسى كه آب و خاك در اختيار دارد، ولى توان خود را براى بهره بردارى به كار نمى‌گيرد و در فقر به سر مى‌برد. «٨»