آيات و روايات فراوانى بر اهميت آزادى معنوى تأكيد مى‌ورزد. از جمله آيات، اين است:
أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَوَاهُ (جاثيه: ٢٣)
آيا ديدى آن كس را كه هوا و هوسهاى خود را خداى خويش گرفت؟! از جمله روايات، روايت زير از پيامبر اكرم (ص) است كه مى‌فرمايد:
اى انسانها! جان‌هاى شما در بند اعمال و كردارتان است. پس جان‌هاى خود را با آمرزش خواستن از خدا- و ترك زشتيها- آزاد سازيد. «١» امير مؤمنان على (ع) نيز مى‌فرمايد:
مَنْ تَرَكَ الشَّهَواتِ كانَ حُرّاً. «٢» هر كس هوا و هوس را كنار نهد، آزاد است.
٦. آزادى سياسى:
آزادى سياسى در تعريف مشهور به اين معناست كه تك تك افراد اجتماع بتوانند در زندگى سياسى و اجتماعى جامعه و كشور خويش نقش ايفا كنند و از راه انتخاب زمامداران و مقامات سياسى، در تصميم گيريهاى جمعى سهيم شوند و نيز افراد صلاحيت دار از ميان مردم بتوانند متصدّى مشاغل عمومى و مناصب اجرايى كشور شوند. همچنين عموم مردم از آزادى لازم براى ابراز عقيده و اظهار نظر سياسى و اجتماعى برخوردار باشند.
با اين بيان، روشن مى‌شود كه در آزادى سياسى، بر فراهم بودن زمينه مشاركت مردمى در جامعه تأكيد شده و آزادى سياسى در اين تعريف به معناى آزادى استفاده از ابزارهايى است كه از طريق آنها مردم مى‌توانند در زندگى سياسى خود و سرنوشت جمعى تأثير گذار باشند.
بر اين اساس، در تفكر اسلامى، گر چه در زمان حضور پيشواى معصوم (ع)، گزينش زمامداران ملاكهاى خاص خود را دارد «٣» ولى در زمان غيبت انتخاب مردم در تعيين مسئولان نظام سياسى، نقش كليدى دارد. به همين دليل است كه در نظام جمهورى اسلامى ايران انتخاب و انتخابات بسيار مهم است و بر مشاركت مردم در تعيين سرنوشت سياسى اجتماعى خويش تأكيد مى‌شود. «٤»