اما در پاسخ به اينكه نسبت ميان علم و ايمان چيست، بايد گفت: علم شرط «لازم» تحقق ايمان است «١»، نه شرط «كافى» و نيز مقدمه ضرورى حصول ايمان است. بنابراين، هر جا ايمان وجود دارد، به ضرورت علم نيز وجود دارد- چه به صورت تفصيلى و چه به صورت اجمالى- اما چنين نيست كه هر جا علم وجود دارد، به ضرورت ايمان هم تحقق يابد؛ چون گذشت كه علم با كفرو جحود هم قابل جمع است. «٢» عمل جزو ايمان نيست‌ آيا عمل نيز در تحقق ايمان نقش دارد؟ در پاسخ بايد گفت، درباره نقش عمل در ايمان، دو چيز مسلم است: يكى آنكه بررسى‌هاى دقيق نشان مى‌دهد كه عمل از اجزاى مقوّم و يا از شرايط تحقق ايمان نيست. ديگر آنكه عمل پيوسته همراه ايمان حقيقى وجود دارد و شرط كمال ايمان و نيل به مرتبه عالى ايمان مى‌باشد، به طورى كه ايمان بدون عمل، اثرى ندارد.
توضيح آنكه آيات قرآن تصريح دارند عمل جزو حقيقت ايمان نيست. اين آيات چند دسته‌اند:
دسته‌اى كه در آنها عمل صالح جداى از ايمان آمده و بر آن عطف شده است. «٣» اين نشان مى‌دهد كه عمل صالح در ماهيت ايمان اخذ نشده است. «٤» دسته ديگر، آياتى كه مؤمنان را به اعمال صالح- مانند نماز، روزه، پرداخت خمس و زكات- و پرهيزكارى تشويق مى‌كنند. «٥» اگر اين اعمال نيك، عبادات و تقوا در تحقق اصل ايمان و حقيقت آن نقش داشتند، نبايد مؤمنان فاقد اين اعمال نيك را با وصف ايمان خطاب‌