در اين فصل، مفهوم دقيق تكليف دينى و چرايى آن و نيز رابطه‌اش با حق تبيين مى‌گردد و به برخى پرسشها و شبهات پيرامون آن پاسخ داده خواهد شد.
مفهوم تكليف‌ واژه تكليف از ماده كُلفت و به معناى مشقّت و رنج است، «١» و مراد از آن در اين فصل، همان اوامر و نواهى الهى و دينى است، چه اوامر و نواهى موجود در متون دينى (كتاب خدا، قرآن و سخنان پيشوايان معصوم دينى يعنى احاديث و روايات) و چه به صورت فتاواى فقيهان و مجتهدان جامع شرايط و داراى صلاحيت.
براى تكليف دينى تعاريف متعددى از سوى متكلّمان و صاحب نظران مسائل دينى ارائه گرديده است. در اينجا به چند تعريف مهم و توضيحات دانشمندان اسلامى درباره آن اشاره مى‌شود، تا بتوان ماهيت تكليف دينى را آنچنان كه هست درك كرد.
شهيد اول (محمد بن مكّى العاملى) دو تعريف براى تكليف ارائه مى‌كند به اين صورت كه در آغاز يك تعريف عرفى را مى‌آورد و آن را رد مى‌كند و پس از آن تعريف مورد نظر خويش را ارائه مى‌كند. اما تعريف عرفى تكليف چنين است: تكليف به معناى اراده و قصد فعل واجب است كه با مشقّت و زحمت همراه باشد. «٢» شهيد اين تعريف را نقد كرده و آورده است: اراده، سبب تكليف است نه خود تكليف، چون با تكليف به اجتناب از منهيّات (: نهى شده‌ها) قابل نقض است؛ زيرا در اين گونه تكاليف كراهت و بى ميلى وجود دارد نه اراده و خواست. نيز با آن دسته تكاليفى كه مورد خواست و پسند انسان است نقض مى‌شود؛ مانند خوردن گوشت قربانى، نكاح با زن حلال. همچنين با آن تكاليفى كه در آنها مشقّت و رنج وجود ندارد- مانند تسبيح و ستايش خدا و ...- قابل نقض است.
سپس مى‌گويد، بهتر آن است كه گفته شود:
الْتَّكْليفُ هُوَ بَعْثٌ عَقْلِىٌّ اوْ سَمْعِىٌّ عَلى‌ فَعْلٍ اوْكَفٍّ إبْتِداءً لِلتَّعريضِ لِلثَّوابِ. «٣»