اين رو، به رغم اينكه انسانها از نظر بدنى، مادى و طبيعى متفاوت از يكديگر آفريده شده‌اند و لذا در شرايط مختلف، نيازهاى بدنى و مادى شا كلام جديد ٣٥ رابطه دين و اخلاق ص : ٣٤ ن متغير است، ولى از جهت كرامت ذاتى و قوّه كمال صعودى و معنوى همه انسانها در وضع مشابهى قرار دارند و همگى به اقتضاى فطرت و حكم عقل عملى شان «١» خوبيها را دوست دارند و به آن مى‌گرايند و از بديها تنفّر دارند و از آن گريزان‌اند. مفهوم درست و دقيق حسن و قبح ذاتى و يا ذاتى بودن حسن و قبح و استقلال عقل در ادراك آن همين است كه اشاره شد. «٢» خاصيت امور فطرى نيز چنين است؛ زيرا امور فطرى- كه افعال اصيل اخلاقى نيز از جمله آن است- اولًا مقتضاى آفرينش انسان است و اكتسابى نيست؛ ثانياً در عموم افراد بشر يافت مى‌شود و همه انسانها از آن برخوردارند؛ ثالثاً تبديل و تغييرپذير نيست؛ گرچه شدّت و ضعف مى‌پذيرد و ممكن است در انسانها به طور يكسان نيز يافت نشود. «٣» راز جاودانگى امور فطرى و از جمله گرايش‌هاى اصيل اخلاقى را بايد در همين ذاتى و فطرى بودن آن پى جست.
كالبد شكافى مفاهيم اخلاقى‌ تا اينجا به اجمال روشن شد كه ارزشهاى اخلاقى خاستگاه فطرى و ذاتى دارند و از روح ملكوتى و يا من علوى انسان سرچشمه مى‌گيرند، ولى اكنون پرسش اين است كه گرايشها و