كلام جديد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٢٠

اشكالاتى كه متوجّه باورهاى اعتقادى، اخلاقى و حقوقى دين است، ناظر به پيامدهاى عملى آنها است؛ چون نوع نگاه مخاطبان امروز با مخاطبان گذشته به مسائل دينى اعتقادى تغيير كرده است. در گذشته به دليل اينكه ذهنها بسته و زندگى بسيار ساده و نيازها محدود بوده است و مظاهر مادى و دنيوى زندگى جلوه بسيار كمتر و يا كم رنگ‌ترى داشته است. نگاه حداكثرى بيشتر مردم به مسائل دينى ناظر به آثار اخروى و پاداش و كيفر اعمال و باورهاى دينى بوده است، ولى امروزه نگاه مردم و به ويژه نسل تحصيل كرده و جوان به مسائل دينى بيشتر معطوف به آثار عملى و كاركرد آنها در زندگى است؛ به اين صورت كه مى‌گويند: مثلًا فلان آموزه و باوردينى مانند باور به وجود خدا و روز حساب و يا فلان آموزه و فريضه دينى مانند نماز يا روزه به فرض كه درست و پذيرفتنى باشد، ولى باور به آنها و انجام آن تكاليف دينى چه آثار عملى را در زندگى فردى و اجتماعى ما در برداشته و چه آثار مثبت و غير قابل جبرانى را در روح و جسم ما به جاى مى‌گذارد؟
اينج كلام جديد ٢٤ پرسش ص : ٢٤ است كه متكلمان دينى ناگزيرند به موازات نوع نگاهها به دين و پرسشها و شبهات، به روش نظرى و استدلال كلى بحث بسنده نكنند و به روشهاى علمى، تجربى روى بياورند و بارويكردهاى جامعه‌شناختى، روان شناختى و مانند آن به پاسخگويى بپردازند.
روشن است كه تغيير و تفاوت در رويكردهاى متكلمان، موجب تفاوت در رويكردها و يا روشهاى بحث و استدلال در خود كلام و تمايز كلام جديد از كلام قديم مى‌شود.
ب. تنوع رسالت متكلمان:
چنان كه گذشت، بخشى از تحول در علم كلام به كثرت، تنوع و تطور در مسائل كلام و شبهات وارد بر آن بر مى‌گردد. اين تطور و تنوع گسترده در علم كلام، مى‌طلبد كه متكلمان براى ايفاى رسالت خويش، در تمامى عرصه‌هاى معرفتى كه به نحوى- نفياً يا اثباتاً- در ارتباط با دين و مقوله‌هاى دينى هستند حضور يابند و خود را در حوزه‌هاى معرفتى خاص محدود و محصور نسازند. از اين رو، بار مسئوليتى و رسالتهاى متكلمان جديد براى حضور مؤثر در همه عرصه‌هاى مربوط و مرتبط با دين و «كلام جديد» بسيار سنگين‌تر و گسترده‌تر از گذشته شده است.
ج. نگاه فرامذهبى- كلامى در كلام جديد:
تفاوت ديگرى كه كلام جديد با كلام قديم پيدا كرده است، اين است كه گفت و گو و ديالوگ متكلمان در كلام پيشينى، بيشتر ميان مذاهب و