به اين دليل كه امامت و حكومت ظاهرى بر مسلمانان و جامعه اسلامى را حقّ مسلم و غصب شده خويش مى‌دانستند، براى دستيابى به آن مى‌كوشيدند و گاه براى مدّت زمان كوتاهى به تشكيل حكومت ظاهرى نيز موفق مى‌شدند.
ضرورت تشكيل حكومت دينى پس از دوران حضور معصومين (ع) و در زمان غيبت نيز از مسائلى است كه دانشمندان اسلامى و شيعى براى اثبات آن، دلايل عقلى و نقلى فراوانى ذكر مى‌كنند. «١» در اينجا از ارائه دليل نقلى (آيات و روايات) چشم مى‌پوشيم. دانشمندان اسلامى دلايل عقلى چندى ارائه كرده‌اند كه در اينجا به برخى از آنها خلاصه‌وار اشاره مى‌كنيم؛ ولى پيش از آن به عنوان مقدمه بايد گفت، حكومت اختصاص به زمان معصوم (ع) ندارد؛ زيرا هر چند آن بزرگواران شايسته‌ترين گزينه تصدّى حكومت دينى بودند، ولى دلايل عقلى و نقلى مشروعيت و ضرورت حكومت در اسلام نشان مى‌دهد كه حكومت و ولايت به شخصيت حقوقى معصومين (ع) برمى‌گردد نه شخصيت حقيقى آنان. به اين بيان كه فلسفه تشريع اصل حكومت و هدف از تشكيل آن در اسلام، همانا اجراى احكام فردى و اجتماعى اسلام براى برقرارى جامعه توحيدى براساس عدل و قسط و فراهم كردن زمينه‌هاى لازمِ رشد فكرى و فرهنگى و تكامل معنوى انسان است. اين هدف پيوسته و در هر عصرى وجود دارد و اختصاص به عصر پيامبر يا امام (ع) ندارد.
امام خمينى در اين باره فرموده است:
ضرورت اجراى احكام كه تشكيل حكومت رسول اكرم (ص) را لازم آورده، منحصر و محدود به زمان آن حضرت نيست و پس از رحلت رسول اكرم (ص) نيز ادامه دارد. طبق آيه «اولى الامر»، «٢» احكام اسلام محدود به زمان و مكان خاصّى نيست و تا ابد باقى و لازم‌الاجرا است. تنها براى زمان رسول اكرم (ص) نيامده تا پس از آن متروك شود ... بنابراين چون اجراى احكام پس از رسول اكرم (ص) و تا ابد ضرورت دارد، تشكيل حكومت و برقرارى دستگاه اجرا و اداره ضرورت مى‌يابد به ضرورت شرع و عقل آنچه در دوره حيات رسول اكرم (ص) و زمان اميرالمؤمنين‌