كلام جديد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٣١
علامه محمدتقى جعفرى، در اين باره مىگويد:
كمال دين در پاسخگويى كلام جديد ١٣٥ ب.
ص : ١٣١ به مسائلى است كه آدمى در مجراى ارتباطات چهارگانه با آنها مواجه مىشود و كمال آدمى در گرو به فعليت رساندن همه استعدادهاى انسانى است كه در دو قلمرو فردى و اجتماعى در حدّ امكان براى به ثمر رساندن شخصيت خويش در حركت به سوى ابديت ضرورت دارد. «١» همو در جاى ديگر مىنويسد:
منابع فقه اسلامى درباره حقوق حيوانات ٣٢ مادّه دارد. «٢» آن دين الهى كه چندين قرن پيش، براى حيوانات (اگرچه داراى منفعت نباشند) ٣٢ مادّه حقوقى (نه اخلاقى يا احساساتى) مقرر مىكند، معلوم است كه چه فقه و حقوقى براى انسانها تعبيه كرده است. «٣» ب.
دين، عهدهدار هدايت انسان است. از آنجا كه انسان موجودى تكساحتى نيست و موجود چند ساحتى و اجتماعى است، اجتماعى بودن انسان اقتضا مىكند كه دين (اسلام)- كه عهدهدار هدايت انسان است- اجتماعى باشد و اين بُعد از وجود انسان- يعنى رابطه انسان با ديگران- را نيز تحت پوشش برنامه هدايتى خويش قرار دهد و در برابر آن ساكت و بى اعتنا نماند.
معقول و پذيرفتنى نيست كه دين براى هدايت انسان آمده باشد، ولى تنها به بعد فردى او توجه كند و بعد اجتماعى او را واگذارد. در اين صورت، دين ناقص است و هرگز به هدف خود- كه هدايت انسان است- دست نخواهد يافت. «٤» استاد شهيد مطهرى نيز از جمله انديشمندان معاصر است كه درباره بعد اجتماعى اسلام- همپا با بعد فردى آن- سخن گفته است. او در يكى از گفتارهايش در اين باره، مىگويد:
اسلام، هم فرد را اصل مىداند و هم جامعه را ... قرآن كريم، مسائل مربوط به جامعه و فرد را به گونهاى برداشت مىكند كه اين نظريه [اصالت فرد و اصالت اجتماع] را تأييد مىكند. قرآن