كلام جديد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١١٨

٤. توليد، توزيع و مصرف در اسلام:
به دليل نگاه ارزشى به مسائل در اسلام، براى توليد، توزيع و مصرف در اقتصاد اسلامى نيز قوانين و مقرراتى وضع شده كه مانند آن در ديگر مكاتب اقتصادى وجود ندارد. در اينجا به برخى از ويژگى‌هاى اقتصاد اسلامى در بخش‌هاى ياد شده، اشاره مى‌شود:
الف. توليد در اسلام:
در اسلام، توليد به انگيزه الهى و براى ادامه حيات و رشد و سعادت دنيوى و اخروى انسان انجام مى‌شود نه صرف بهره‌ورى مادى و توليد ثروت و كالاى مصرف. از اين رو، هرگونه توليد براى انسان مفيد است و داراى ثمره عقلايى و سازگار با موازين شرعى است، مجاز و مورد تأييد است. بر اين اساس، اسلام به لحاظ مصالحى كه در نظر دارد، برخى از مشاغل توليدى را واجب و برخى را حرام اعلام داشته است. حفظ حيات انسان، تأمين نيازمنديهاى ضرورى زندگى و تأمين امنيت، استقلال اقتصادى، سياسى، عزّت و اقتدار جامعه اسلامى واجب است. تهيه و توليد مواد غذايى، ابزار آلات صنعتى نظامى، وسايل ارتباط جمعى، حمل و نقل و چيزهاى ديگر براى اهداف بالا، از مصاديق توليدات واجب است.
به موازات آن، اسلام توليد برخى از چيزها و اشتغال به برخى از كارها را به خاطر مصالح انسانها و پيشگيرى از مفاسد اجتماعى، حرام و ممنوع كرده است. مانند خريد و فروش چيزهاى نجس نظير شراب، سگ و خوك، ساخت و خريد و فروش ابزار كارهاى حرام مانند بُت، آلات قمار و موسيقى، تأسيس قمارخانه و پرداختن به قمار، جادوگرى، كهانت، توليد سلاح به انگيزه فروش به دشمنان اسلام و مسلمانان و تأليف و چاپ كتابها و نشريات گمراه كننده و غير اخلاقى. «١» ب. توزيع در اسلام:
هدف از توزيع در اقتصاد اسلامى، تحقق عدالت اقتصادى و اجتماعى، رفاه عمومى و زدودن ستم و استثمار و ريشه كنى فقر است. براى رسيدن به اين اهداف، در اسلام برنامه‌هاى توزيع از توليد جدا بوده، توزيع پيش از توليد و توزيع پس از توليد وجود دارد. مراد از توزيع پيش از توليد، توزيع عادلانه منابع و ابزار توليد است كه دولت اسلامى موظّف است بر اساس عدالت اسلامى ميان واجدين شرايط توزيع كند. اسلام براى توزيع پس از توليد نيز مقرراتى وضع كرده و محدوديتهاى خير انديشانه‌اى قائل شده است؛ نظير وضع‌