فصل اول: در آمدى بر كلام جديد كلام جديد يا الهيات جديد- مانند فلسفه دين، فلسفه زبان و غير آن- اصطلاح جديدى است كه در غرب پديد آمد و سپس وارد فرهنگ و انديشه دينى ديگر ملل و جوامع و از جمله جوامع اسلامى و نيز ايران شده است. اين اصطلاح، چنان كه از نامش پيداست به معناى تجدد، تحوّل و نوآ كلام جديد ١٦ تجديدپذيرى علم كلام ص : ١٥ ورى در علم كلام است. اصل تجدد، تحول و نوآورى در علم كلام و يا الهيات، به اجمال مورد پذيرش همه صاحب نظران مسائل دينى در غرب و شرق است؛ اما اينكه معناى دقيق «كلام جديد» و يا تجدد و تحول پديد آمده در علم كلام و الهيات چيست و مقدار آن چقدر است، اختلاف نظر وجود دارد.
در اين فصل تلاش بر اين است كه به مقدار گنجايش آن «١»، كلام جديد را معرّفى كنيم و با تبيين رابطه آن با اصل علم كلام (و يا به تعبيرى كلام قديم) «٢» و فلسفه دين، ابهامات احتمالى آن را روشن سازيم.
تعريف‌ تحقيق و بررسى نشان مى‌دهد كه صاحب نظرانِ حوزه تفكر دينى، تعريف جديدى براى كلام جديد جدا از علم كلام، بيان نكرده‌اند. از اين رو، تعريف كلام جديد همان تعريف كلام رايج و