آموزش ترجمه قرآن (جلد2) - برهانیان، عبدالحسین - الصفحة ٢٢٢
خلاصه درسهاى گذشته (٢٧- ٣٣)
باب تفعل ماضى اين باب بر وزن تَفَعَّلَ و مضارع آن بروز ن يَتَفَعَّلُ مىباشد.
اثر پذيرى، تكلف و تدريج از مهمترين معانى اين باب مىباشند. مثال:
علّمتُهُ: فَتَعَلَّم: آموختم او را پس آموخت.
تَعَلَّمَ: خود را به بردبارى زد.
تَنَزَّلَ: به تدريج فرو فرستاد.
باب استفعال اسْتَفْعَلَ، يَسْتَفْعِلُ اوزان ماضى و مضارع باب استفعال مىباشد. طلب، تحول چيزى يا كسى را بر صفتى يافتن از معانى مهم اين باب مىباشد. مثال:
نصر (يارى كرد) اسْتَنْصَرَ (طلب يارى كرد.)
غفر (آمرزيد) اسْتَغْفَرَ (طلب آمرزش كرد)
حجر (سنگ) اسْتَحْجَرَ (سنگ گرديد)
عظم (بزرگ شد) استعظمت الامر (امر را بزرگ يافت)
باب مفاعله اوزان فاعَلَ، يُفاعِلُ وزنهاى ماضى و مضارع اين باب مىباشند. مصدر اين باب بر وزن مفاعله (فعال و فيعال) مىباشد.
اين باب براى بيان مشاركت در انجام فعلى، تعديه و تكثير بكار مىرود. مثال:
ضارَبَ زَيْدٌ بَكْراً (زيد و بكر زد و خورد كردند) باعَدَ (دور كرد) ناعَمَهُ (او را بسيار نعمت داد)
باب تفاعل ماضى اين باب بر وزن تَفاعَلَ و مضارع آن بر وزن يَتَفاعَلُ مىآيد. مشاركت، اثرپذيرى، تظاهر و تدريج از معانى مهم اين باب به شمار مىرود.