در فرهنگ عاشورا و زيارت عاشورا، دو عنصر اساسى و حياتى هماره به چشم مى‌خورد؛ تولّى و تبرّى. موالات ولى و برائت از دشمنان دو ركن و پايه اساسى در فرهنگ عاشورايند. وقتى در زيارتنامه مى‌خوانيم: انّى‌ سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَكُمْ الى‌ يَوْمِ الْقِيامَة و در پايان از «ثبات قدم صدق» سخن مى‌گوييم، به معناى آن است كه اين راه، دوستى و ثبات قدم بر دوستى مى‌طلبد. در اين راه نبايد از تيغ و خطر و دشوارى هراسيد و بايد با همه هستى پذيراى سختى و دشوارى شد؛ به قول حافظ:
اى كه از كوچه معشوقه ما مى‌گذرى برحذر باش كه سر مى‌شكند ديوارش‌
آزادگان مى‌دانستند به پاس عشق‌ورزى به اباعبداللّه بايد همه‌چيز را به جان بپذيرند و سستى و ترديد روا ندارند. در اردوگاه‌ها با شروع تاسوعا و عاشورا، عراقى‌ها سعى مى‌كردند به هر نحو كه شده از عزادارى آزادگان جلوگيرى كنند. با اين‌همه، از آغاز محرم مراسم عزادارى برپا مى‌شد و هيچ عامل بازدارنده‌اى توان تعطيلى آن را نداشت. نمونه‌اى كه در پى مى‌آيد، نشان همين خلوص و پايدارى است:
اولين شب محرّم فرارسيد و با هماهنگى‌هايى كه از پيش بين مسؤولان تبليغات آسايشگاه‌ها صورت گرفته بود، عزادارى شروع شد و نحوه اجراى مراسم هم به اين شكل بود كه همه آسايشگاه‌ها در ساعت معيّنى، دورتادور، هركس سر جاى خودش بنشيند و سينه‌زنى كنيم و هرگاه سرباز عراقى آمد، همگى با هم بدون برهم زدن حالت خود، اين حديث معروف پيغمبر (ص) را با آهنگ خاص خودش تكرار كنيم كه:
قال رسول‌اللّه نور عينى حسين منّى أنا من حسينى‌