نمى‌توان صحنه را رها كرد و مسؤوليت را ناديده گرفت. كربلا نشان داد كه داغديدگى و اسارت نيز سلب مسؤوليت نمى‌كند. در زنجير هم بايد خروشيد. در تنهايى بايد فرياد زد و در همه‌گاه و همه‌حال نبايد «راه» را رها كرد و نيمه‌تمام گذاشت. امتداد خون، پيام است و اكمال شهادت، پيام‌گزارى، روشنگرى، رسواسازى ستمگر و نشان‌دادن چهره مظلوم حقيقت است.
در هشت سال دفاع مقدّس و پس از آن، اين جلوه حجّت‌نمايى عاشورايى، در جبهه، پشت جبهه و در اسارت كاملًا پيدا است. خانواده‌هاى عاشوراشناس حتّى پس از شهادت فرزند، فرزند ديگر را به جبهه مى‌فرستند؛ درست همچون ابوالفضل العبّاس كه سه برادرش، عبداللّه، جعفر و عثمان را يكى بعد از ديگرى به ميدان فرستاد.
خانواده‌ها كودكان شيرخوار خود را كه در حملات موشك و توپ و بمباران به شهادت مى‌رسند، اصغر مى‌بينند، آوارگى را به جان مى‌خرند، پير و جوان به جبهه مى‌آيند، حتّى زنان گاه در صحنه نبرد حضور دارند و به شهادت مى‌رسند و اسيران دربند (آزادگان عزيز) پيام مى‌دهند، رسوا مى‌كنند و صبورانه شكنجه و درد و غربت را تحمّل مى‌كنند.
شايد اين فقره از زيارت اربعين رساترين وصف از كربلا و شهادت اباعبداللّه (ع) و يارانش باشد:
وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبادَكَ مِنَ الْجَهالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلالَة
و [حسين (ع)] جانش را فداى تو كرد تا بندگانت را از جهالت و نادانى و سردرگمى و گمراهى رهايى بخشد.
كربلا پايان‌بخش سردرگمى و بلاتكليفى است. تكليف همه پس از كربلا معلوم است. هركس در هركجا، در هر موقعيت و در هر شرايطى باشد، از