٢- ٣- ٢. تطبيق شهيدان با شهيدان كربلا
پيش‌تر اشاره شد كه چهره‌ها، صحنه‌ها و حالات رزمندگان در همه‌جا و همه‌گاه با كربلا و عاشورا مقايسه مى‌شد كه اين پيوستگى و همسانى، نفوذ و رسوخ فرهنگ عاشورا را در تار و پود جامعه نشان مى‌دهد. گاه شهيدان در وصيّت شفاهى و مكتوب خويش به نوشتن همين عنوان‌ها بر سنگ‌مزار توصيه مى‌كردند. نمونه‌هايى چند، گوياى اين ويژگى در نوشته‌هاى مزار شهداست:
اى پير غلام آل عصمت حق داده تو را عظيم نعمت‌
چون همچو حبيب جبهه‌بودى جنّت به تو حق نمود قسمت‌
تهران: چيذر، امامزاده على اكبر، سنگ‌مزار شهيد اويس امامى‌
و بر سنگ‌مزارى ديگر، شهيد به امام شهيدان، حضرت ابا عبداللّه الحسين تشبيه شده است:
شهيد هاتف غيب از ديار جانان است شهيد مرغ خوش‌الحان باغ رضوان است‌
شهيد در ره دين مبتلاى كرب و بلاست شهيد مظهر حق، همچو سيّدالشهداست‌
تهران: بهشت زهرا، سنگ‌مزار شهيد محمدرضا احمدى آقباش‌
***
شهيدان لاله‌زار آفتابند شهيدان شاهدان انقلابند
كتاب عشق را كاتب حسين است شهيدان برگ‌هاى اين كتابند
نور: گلزار شهدا، سنگ‌مزار شهيد على اكبر كوزه‌گر كالجى‌
در دوبيتى مذكور، شهيدان جبهه‌هاى نبرد برگ‌هاى كتاب عاشورا معرّفى شده‌اند و همان‌گونه كه كربلا كتاب عشق است، جبهه نيز «كتاب عشق» است كه با الهام از كربلا نگاشته شده است.