فصل پنجم: سروده‌هاى دفاع مقدّس و فرهنگ عاشورا
١. شعر
شعر گوياترين زبان در طرح و انتقال فرهنگ عاشورا و رساترين صدا در معرّفى حماسه ستم‌ستيز و ايمان‌ساز كربلا است. هنوز هيچ رسانه‌اى بهتر از شعر رثاى كربلا را بيان نكرده است و فريادى را كه از حنجره‌اى خشك در روزى داغ در غريبانه‌ترين لحظه جوشيد، منتشر نساخته است.
شعر در خودِ حماسه كربلا جايگاه و پايگاهى گسترده و ژرف دارد. ياران فداكار عاشورا عمده سخنانشان را در شعر و رجز بازمى‌گفتند و امام عاشورا نيز از همين سلاح بُرّا و كارا بهره مى‌گرفت. امام حسين (ع) در همان آغاز نهضت كربلا پس از گفت‌وگو با محمّد حنفيّه، برادر ناتنى‌اش، به‌طرف مسجد و حرم پيامبر حركت كرد و در طول راه اين دو بيت يزيد بن مفرغ را مى‌خواند:
لا ذَعَرْتُ السَّوامَ فى‌ فَلَقِ الصُّبْحِ مُغيراً وَ لا دُعيتُ يَزيداً
يَومَ أُعْطى مِنَ المَهانَةِ ضَيْماً وَ الْمَنايا يَرْصُدْنَنى أَنْ أَحيدا «١»
من به‌هنگام يورش در صبحگاهان از شتر چرنده ترسى ندارم، و نبايد مرا يزيد [بن مفرغ‌] بخوانند؛