جاجَرْمی، طالب، از شاعران فارسی‌گوی سدۀ ٩ق/١٥م. او اهل جاجرم از توابع بسطام خراسان، و از بزرگ‌زادگان و شاعران معروف آن دیار بود (دولتشاه، ٤٢٤؛ آفتاب رای، ١/٤٠٩؛ هدایت، ٣٧٧؛ نفیسی، ١/٣٠١). وی در شعر و شاعری شاگرد شیخ نورالدین آذری طوسی به شمار می‌آید (دولتشاه، هدایت، همانجاها؛ طاشکندی، ٩٩؛ آذر، ٧٤؛ نفیسی، همانجا).
طالب در جوانی به فارس رفت و در شیراز اقامت گزید (آذر، دولتشاه، همانجاها). وی در آنجا از ملازمان و مداحان خاص بارگاه عبدالله بن ابراهیم، فرزند سلطان ابراهیم بن شاهرخ میرزا گورکان به شمار می‌رفت (دولتشاه، همانجا؛ واله، ٤٩٢؛ علی حسن، ٢٦٠؛ احمدعلی، ٣/٢٥١؛ آذر، همانجا). او مدت ٣٠ ‌سال در شیراز اقامت داشت و در آن شهر به خوشدلی، خوش صحبتی، سخاوت و بخشندگی معروف بود (دولتشاه، ٤٢٥؛ اوحدی، ٦٣٧).
در تاریخ مرگ وی اختلاف است؛ گروهی از تذکره‌نویسان مرگ وی را در ٨٥٤ ق (دولتشاه، اوحدی، علی حسن، واله، همانجاها)، و برخی در ٨٨٤ ق می‌دانند (آفتاب رای، هدایت، همانجاها). پیکر جاجرمی در مصلای شیراز، در جوار آرامگاه حافظ به خاک سپرده شد (احمدعلی، ٣/٢٥٢؛ آذر، هدایت، نفیسی، همانجاها). وی شاعری خوش قریحه بود و غزل را نیکو می‌سرود. اشعاری در جواب اشعار سعدی به وی منسوب است (دولتشاه، همانجا؛ احمدعلی، ٣/٢٥١).
آثـار: از طالب دو اثر برجا ست: یکی دیوان اشعار (حاجی‌خلیفه، ١/٧٩٨؛ دفتر کتبخانه…، ١٧١؛ آقابزرگ، ٩(٢)/٦٣٨؛ منزوی، ٩/٢١٦١)؛ دوم، مثنوی مناظرۀ گوی و چوگان که به نام عبدالله بن ابراهیم سلطان سروده است (دولتشاه، همانجا؛ آقابزرگ، ١٨/٢٥٣، ١٩/٢٧٣).
مآخذ: آذربیگدلی، لطفعلی، آتشکده، به کوشش جعفر شهیدی، تهران، ١٣٣٧ش؛ آفتاب رای لکهنوی، ریاض العارفین، به کوشش حسام‌الدین راشدی، لاهور، ١٣٩٦ق/١٩٧٦م؛ آقابزرگ، الذریعة؛ احمدعلی هاشمی سندیلوی، مخزن الغرائب، به کوشش محمدباقر، لاهور، ١٣٧١ش/١٩٩٢م؛ اوحدی بلیانی، محمد، عرفات العاشقین، نسخۀ خطی کتابخانۀ ملی ملک، شم‌ ٥٣٢٤؛ حاجی‌خلیفه، کشف؛ دفتر کتبخانۀ عاشر افندی، استانبول، ١٣٠٦ش؛ دولتشاه سمرقندی، تذکرة الشعراء، به کوشش ادوارد براون، لندن، ١٩٠١م؛ طاشکندی، راقم، تحفة الاحباب فی تذکرة الاصحاب، تاشکند، ١٣٣٢ش؛ علی حسن‌خان، صبح گلشن، به کوشش عبدالمجیدخان، بهوپال، ١٢٩٥ق؛ منزوی، خطی مشترک؛ نفیسی، سعید، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی، تهران، ١٣٤٤ش؛ واله داغستانی، علیقلی، ریاض الشعرا، میکروفیلم کتابخانۀ ملی ملک، شم‌٤٣٠٤؛ هدایت، رضاقلی، ریاض العارفین، تهران، ١٣١٦ش.

پریسا سنجابی