جادَ الْمولى، محمـد احمد (١٣٠٠-١٣٦٣ق/١٨٨٣-١٩٤٤م)، ادیب، دانشمند و مؤلف مصری. شرح حال جامعی از زندگی این نویسنده و محقق معاصر در دست نیست. اشارات منابع نیز جملگی مختصر و گاه تکراری است. جاد المولى در ١٣٠٠ق زاده شد (کحاله، ٨/٢٤٤؛ زرکلی، ٦/٢٣)، اما به زادگاه او اشاره نشده است.
زندگی اجتماعی وی با تدریس آغاز شد (همانجاها) و میان سالهای ١٩١٠ تا ١٩١٣م در دانشگاه آکسفرد تدریس کرد (زرکلی، همانجا). اقامت در غرب، بی‌تردید سبب آشنایی او با دانشها و فرهنگ غربی شد. جاد المولى سپس به مصر بازگشت و سربازرس وزارت فرهنگ و بعدها بازرس و ناظر فرهنگستان زبان گردید؛ مدتی بعد ‌بار دیگر به عنوان سربازرس وزارتخانۀ یاد شده، معرفی و منصوب شد (همانجاها). افزون بر این وی استاد علم اخلاق در دانشکدۀ اصول‌الدین دانشگاه الازهر بود (کحاله، همانجا) و کتاب الاخلاق و الفضائل الاسلامیه را برای دانشجویان آن دانشکده تألیف کرد (نک‌ : فهرس...، ٦/٤). این کتاب در قاهره در مطبعة الارشاد به چاپ رسیده است.
جادالمولى در قاهره درگذشت (زرکلی، همانجا). در برخی منابع (نک‌ : فهرس، ٦/٢١) سال درگذشت او را ١٩٤٧م دانسته‌اند.
آثار چاپی:
١. انصاف عثمان (قاهره، ١٩٤٤م).
٢. الخُلُق الکامل، در ٤ مجلد (قاهره، ١٩٣٢-١٩٣٦م)، که مرجعی بسیار مهم در موضوع اخلاق و فلسفۀ آن و جز آنها ست. مؤلف گاه آراء دانشمندان شرق و غرب را آورده، و نقد کرده است. گزیده‌ای از این کتاب توسط یوسف علی بدیوی در یک جلد با عنوان الخلق الاسلامی الکامل در بیروت و دمشق (١٩٩٩م) منتشر شده است.
٣. دستور الافراد و الامم فی سنن سیدالعرب و العجم (قاهره، دارالمصریه).
٤. محمد(ص) المَثَل الکامل (قاهره، ١٩٣٢م). این کتاب به بیان سیرۀ زندگی پیامبر(ص) از تولد تا رحلت و مناقب و اخلاق نیکوی آن حضرت می‌پردازد. شیفتگی فراوان و ایمان راسخ مؤلف به پیامبر(ص) در این اثر کاملاً آشکار است. محمود شهابی در ١٣١٨ش آن را به فارسی ترجمه، و با عنوان عظمت
محمد(ص) (تهران، ١٣١٨ش، چ سربی) منتشر کرده است.
جاد المولى در تألیف این کتابها نیز همکاری داشته است:
١. ایام العرب فی الجاهلیة (ریاض، ١٩٤٢م) و آن اثر تاریخی و ادبی مهمی است که وصف بیشتر جنگهای جاهلی و چند جنگ در صدر اسلام را دربر می‌گیرد.
٢. قصص العرب (قاهره، ١٩٣٩م). این اثر ٤ جلدی بر تعریف کلی داستان مبتنی است و تصویر روشنی از زندگی فکری، دینی و اخلاقی عربها را به دست می‌دهد.
٣. قصص القرآن (قاهره، ١٩٣٧م)، که مصطفى زمانی این کتاب را به فارسی ترجمه، و در ١٣٤٦ش در تهران منتشر نموده است.
٤. مهذب رحلة ابن بطوطة، در دو جلد (قاهره، ١٩٣٤م)، که جاد المولى با همکاری احمد عوامری، این سفرنامۀ گران‌سنگ را برای سنین و سطوح مختلف تحصیلی، ساده و قابل فهم کرده است.
از دیگر آثار او ست: انشقاق القمر معجزة لسید البشر (زرکلی، همانجا)، و شرح المزهر سیوطی (عواد، ١/١٥٧).

مآخذ: زرکلی، اعلام؛ عواد، کورکیس، الذخائر الشرقیة، به کوشش جلیل عطیه، بیروت، ١٤١٩ق/١٩٩٣م؛ فهرس المکتبة ازهریة، قاهره، ١٣٦٩ق/١٩٥٠م؛ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، بیروت، ١٣٧٦ق/١٩٧٥م.
هادی نظری‌منظم