فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٧ - مقدمه
كه براى مكلّف متصوّر است، يعنى قطع، ظنّ و شك پى ريزى كرد و حالات و فروض متعدّد هر يك از حالتهاى سهگانه را استقصا نمود. اين نوآورى بر مباحث وى در تعارض ادلّه نيز تأثير گذاشت و ابداع دو اصطلاح «حكومت» و «ورود» را به دنبال داشت.
انسجام فكرى و آراى اصولى شيخ انصارى در نوشتههاى فقهى وى به خوبى تجلى يافت. وى در اوج صعود بر بلنداى مباحث فقهى، هرگز فراموش نمى كرد كه صاحب مكتب تكامل يافته، اصولى است و بحث فقهى بدون توجّه به علم اصول ممكن نيست. «كتاب المكاسب» وى به لحاظ دقّت، ژرفايى و در برداشتن مباحث نو و متنوع در ميان كتابهاى فقه استدلالىِ پيش و پس از خود بى نظير و يگانه كتاب فقهى است كه هم در سطوح بالا و هم در دروس خارج حوزههاى علمى، محور تدريس و تحقيق است.
مطالعه آثار فقهى شيخ انصارى نشان مىدهد كه وى تا چه اندازه به اقوال فقيهان و متون فقهى پيش از خود احاطه دارد و تا چه ميزان در بيان فروض و وجوه هر مسئله فقهى چيره دست است.
شيخ انصارى نه از ميراث فقهى شيعه پا فراتر نهاد و نه بى دليل جمود ورزيد. وى ميان فهم دقيق و ژرف ميراث فقهى و نوآورى علمى جمع كرد و با فروتنى، نوآوريهاى خويش را در لابهلاى استناد به گفتههاى فقيهان سلف پنهان ساخت.
مكتب فقهى شيخ انصارى به اهتمام وافر به فقه معاملات، مشهور و متمايز است. وى فقه معاملات را جانى تازه بخشيد و زمينه ورود آن را به مجامع علمى فراهم كرد. همچنين، زمينه پاسخگويى به نيازهاى عصر حاضر، يعنى عصر مبارزه با استعمارنو و نيز ورود فقه شيعه به عرصه سياست و مباحث فقه سياسى را تا حدودى فراهم نمود كه در سيره شاگردان و شاگردانِ شاگردانش، مانند ميرزا حسن شيرازى (م ١٣١٣ هـ . ق)، آخوند محمدكاظم خراسانى (م ١٣٢٩ هـ . ق)، ميرزا محمدتقى شيرازى (م ١٣٣٨ هـ . ق)، ميرزا محمدحسين نائينى (م ١٣٥٥ هـ . ق)، امام خمينى (م ١٤٠٩ هـ . ق) و شهيد سيد محمدباقر صدر (م ١٤٠٠ هـ . ق) تجلى يافت. شيخ انصارى همچنين، شرايط و وسائل لازم