فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤١٤ - اِستثناء
شرمگاه با پارچه به منظور جلوگيرى از خروج خون استحاضه.
كيفيّت بستن پارچه در عمل استثفار بدين گونه است كه زن چيزى مانند كمربند به كمر خود مىبندد و با پارچهاى كه يك طرف آن از پيش و طرف ديگرش از پشت به آن بند بسته مىشود، از بيرون آمدن خون جلوگيرى مىكند.
از اين موضوع در باب طهارت بحث شده است.
مستحاضه بعد از وضو و غسل بايد براى نماز، از خروج خون جلوگيرى كند. از راههاى جلوگيرى، عمل استثفار است(١)( --> استحاضه).
استثناء
استثناء: خارج كردن چيزى از حكم پيشين.
حقيقت استثنا خارج كردن چيزى است كه اگر خارج نمىگرديد، لفظ شامل آن نيز مىشد. به آنچه مورد استثنا واقع مىشود «مُستَثنا» و آنچه استثنا از آن صورت مىگيرد «مُستَثنامِنه» گفته مىشود.
مستثنا و مستثنامنه همواره با يكديگر متناقضاند و چنانچه يكى مثبت باشد ديگرى منفى خواهد بود.(١)عنوان استثنا هم در فقه كاربرد دارد و هم در اصول.
الف . كاربرد فقهى:عمده مباحث مربوط به استثنا در باب اقرار آمده است، هرچند در ديگر ابواب، همچون تجارت، اجاره، طلاق و يمين نيز از آن سخن رفته است. چنانكه در برخى كتب قواعد فقهى، مانند القواعد و الفوائد نيز مورد بحث قرار گرفته است.
كليّات:پيش از بيان احكام استثنا به قواعد عمومى آن، كه پارهاى احكام بر آن مبتنى است اشاره مىكنيم. مهمترين اين قواعد عبارتند از:
١. استثنا از اثبات، نفى و از نفى، اثبات است.(٢)
٢. استثنا نبايد همه مستثنامنه را دربر گيرد؛ بلكه بايد مقدارى از آن بعد از استثنا باقى بماند وگرنه استثنا باطل است. بنابر اين، استثناى هفتاد تومان از صد تومان صحيح و استثناى صد تومان از صد تومان باطل است.(٣)