ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٥ - دلايل اهمّيت ژئو استراتژيك و ژئوپليتيك منطقه گاپ
نقطه نظر نيازهاى آبى به شدّت در مضيقه است.
اصولًا در خاورميانه، مشكلى به نام مشكل آب وجود دارد. شايد هم بتوان گفت كه در ارتباط با آب، مشكلات اقتصادى و استراتژيك وجود دارد ...
در سال ١٩٨٦ م. براى اوّلين بار، احتمال بروز جنگ بر سر مسئله آب در منطقه خاورميانه از طرف مركز بين المللى بررسىهاى استراتژيك «سازمان سيا» مطرح گرديد. اين مؤسّسه كه دفتر مركزى آن در «واشينگتن» است، بدون هيچ مقدّمهاى گزارشى درباره مسئله آب در خاورميانه منتشر كرد. در اين گزارش، مسائلى همچون، افزايش بيابانهاى خشك، كاهش روند جريان آبهاى رودخانهها و پيش ارزش و اهمّيت آب، نسبت به نفت، به عنوان نتايج گزارش درج گريده بود. ضمناً يك پيشگويى نيز صورت پذيرفته بود: ... جنگهاى آينده در خاورميانه با موضوع تقسيم آب سه رود بزرگ نيل، اردن و فرات رخ خواهد داد.[١]
ميزان آب مصرفى مقرّر شده براى هر نفر در سرزمينهاى اشغالى، هر روز كمتر مىشود. «ليبى» و «عربستان سعودى» نيز منابع زيرزمين آب خود را مورد بهرهبردارى قرار دادهاند. سوريه و عراق نيز در ارتباط با آينده بسيار نگران هستند. تركيه و «ايران» نيز كمى بيش از آب مورد نياز خود را دارا هستند. قيمت آب رفته رفته همانند نفت اهمّيت مىيابد. افزايش رقابت بين همسايگان درباره آب، روز به روز آنها را به سمت و سوى رويارويىهاى نظامى احتمالى سوق مىدهد. بعضى از دولتهاى منطقه قدرت انحصارى كردن منابع آب با بهرهگيرى از سدها و به كارگيرى تأسيسات آبى را دارا مىباشند.
هم اكنون اسرائيل از آبهاى رودخانههاى شريعه غربى، «نهر اردن» و «يرموك» كمال بهرهبردارى را مىنمايد. گفته مىشود كه كشور كليدى آغازگر بحران در منطقه خاورميانه، اسرائيل است. در حال حاضر بخش بزرگى از آب مورد نياز اسرائيل از منابع آبى «درياچه طبريه» تأمين مىشود. آبشخور آب درياچه طبريه نيز «رود ليتانى» است كه از لبنان جريان داشته و كنترل آن در خارج از اسرائيل قرار دارد. در هنگامه اشغال جنوب لبنان اين مشكل برطرف شده بود. در نقشه سرزمينهاى اشغالى ارائه شده در «كنفرانس صلح ورساى» در سال ١٩١٩ م. توسط صهيونيستها، نهر ليتانى نيز در آن گنجانيده شده بود و اسرائيل درحمله سال ١٩٨٢ م. به لبنان در صدد بود تا نهر ليتانى را ضميمه سرزمينهاى اشغالى نمايد.[٢]
كاسته شدن سطح آب درياچه طبريه، به عنوان مهمترين منبع آب رژيم صهيونيستى نگرانىهاى جدّىاى را موجب گرديده است. رافائل ايتان، رئيس شاخه نظامى موساد در دهه ٦٠ موسوم بهLAKAM و رئيس ستاد ارتش اسرائيل در سالهاى ١٩٧٨- ١٩٨٣ م. و عامل كشتار «صبرا» و «شتيلا» كه در سال ١٩٦٨ م. به عنوان مشهورترين جاسوس اسرائيل در رأس لاكام قرار داشت، به عنوان وزير كشاورزى در دهه نود هشدار مىدهد كه: هيچ گاه تاكنون حجم آب درياچه طبريه تا به اين قدركاسته نشده بود. منابع ذخيره آب اسرائيل با خطر رو به روست.[٣] او همچنين اعلام داشته بود كه كمبود منابع آب، اسرائيل را تهديد مىكند.[٤]
اين امر نشانگر آن است كه اسرائيل براى به دست آوردن آب هيچ گريزى از جنگ ندارد. چنانكه نخست وزير اسرائيل، اسحاق رابين نيز اعلام داشته بود: اميدوارم كه مسئله آب نياز به راه حلّ نظامى نداشته باشد.[٥]
يكى از مهمترين علل اشغال مناطق شريعه غربى و جنوب لبنان از جانب رژيم صهيونيستى نيز وجود منابع غنى آب در اين مناطق بوده است. «تپههاى جولان» مناطقى بارانى و پر آب است. اسرائيل نمىتواند از اين مناطق چشمپوشى كند. از طرف ديگر اسرائيل بخشى از درياچه طبريه راكه متعلّق به سوريه را نيز به اشغال خود در آورده است و آب تمام درياچه را به خود اختصاص داده است؛ زيرا مشروب نمودن آب دريا اقدامى بسيار پر هزينه است. اين امر تورّم را نيز در اسرائيل دامن