قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠ - ديه زن نصف ديه مرد
از امام اميرمؤمنان عليه السلام روايت كردهاند كه ديه زن نصف ديه مرد است. همچنين از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه زن تا يك سوم ديه، دوش به دوش مرد است.[١] شيخ مفيد نيز گفته است:
زن در ديه اعضا و جوارح تا ميزان يك سوم ديه، با مرد برابر است و در بيش از يك سوم، ديه او به نصف ديه مرد باز مىگردد؛ مثلًا ديه قطع يك انگشت مرد ده شتر است كه در زن نيز همين مقدار مىباشد. ديه دو انگشت مرد يا زن، بيست شتر و ديه سه انگشت از هريك، سى شتر، اما ديه چهار انگشت مرد، چهل شتر است كه در زن، بيست شتر است [البته اگر با يك ضربت قطع شود]؛ زيرا چهل شتر از يك سوم ديه كامل- كه صد شتر است- بيشتر شده و به همين دليل، به اصل ديه زن- كه نصف ديه مرد مىباشد- باز مىگردد. مبناى محاسبه ديه زن به همين منوال است كه هرگاه ديه انگشتان يا ديگر اعضاى وى از يك سوم كل ديه بيشتر شد، به نصف كاهش مىيابد ... سنت قطعى رسيده از پيامبر صلى الله عليه و آله و روايات متواتر از اهل بيت عليهم السلام بيانگر قانون ياد شده است.[٢] همچنين صحيحه ابان از امام صادق عليه السلام به صراحت، بر آن دلالت دارد. امام در پاسخ اظهارشگفتى ابان، همان سخن سعيد بن مسيّب به ربيعة الرأى را يادآور شد:
اى ابان، تو با قياس، بر من خُرده مىگيرى، اما سنت اگر قياس شود، دين نابود خواهد شد.[٣] شيخ الطائفه ابوجعفر طوسى نيز مىنويسد:
ديه زن، نصف ديه مرد است و همه فقها بدان فتوا دادهاند؛ به جز ابن عليّه و اصمّ، از فقهاى عامه كه ديه زن و مرد را برابر دانستهاند. دليل ما
[١] . الفقه على المذاهب الأربعه، ج ٥، ص ٣٧١.
[٢] . المقنعه، ص ٧٦٤ و وسائل الشيعه، ج ٢٩، ص ٣٥٣.
[٣] . وسائل الشيعه، ج ٢٩، ص ٣٥٢.