قرآن و فرهنگ زمانه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
«ذلك الكتاب لا ريب فيه»
١١ ص
(٣)
آيا قرآن از فرهنگ زمانه تأثير يافته است
١٥ ص
(٤)
1 مجارات در استعمال
١٦ ص
(٥)
2 فراگيرى خطابهاى قرآن
١٨ ص
(٦)
3 واقعيت نه خيالآفرينى
٢٠ ص
(٧)
فرهنگى كه قرآن با آن به مبارزه برخاست
٢١ ص
(٨)
زن و منزلت او در قرآن
٢١ ص
(٩)
مردان يك درجه برتر از زنان
٢٣ ص
(١٠)
برترى پسر بر دختر
٢٨ ص
(١١)
سهم مرد دو برابر زن
٣٢ ص
(١٢)
تلاشهايى سست بنياد
٣٥ ص
(١٣)
ديه زن نصف ديه مرد
٣٨ ص
(١٤)
زن در عرصه گواه شدن
٤٣ ص
(١٥)
نكتهاى ادبى در آيه
٤٦ ص
(١٦)
زن در ساحت قضاوت
٤٨ ص
(١٧)
حق حضانت فرزند
٤٩ ص
(١٨)
اختيار طلاق
٥٢ ص
(١٩)
عيوب موجب فسخ در ازدواج
٦٥ ص
(٢٠)
تنبيه بدنى زن
٦٧ ص
(٢١)
حجاب
٧٩ ص
(٢٢)
چند همسرى
٨٤ ص
(٢٣)
همسران پيامبر
٩١ ص
(٢٤)
دو نكته
١٠٠ ص
(٢٥)
خرافات دورافتاده جاهلى
١١٨ ص
(٢٦)
سخنى در باب جنزدگى
١٢٢ ص
(٢٧)
چونان سرهاى شياطين
١٢٤ ص
(٢٨)
حور العين
١٣١ ص
(٢٩)
نكته
١٣٤ ص
(٣٠)
درخت و جويبار
١٣٥ ص
(٣١)
روسفيدان و روسياهان در رستاخيز
١٣٧ ص
(٣٢)
سحر در قرآن
١٤١ ص
(٣٣)
انواع سحر
١٤٥ ص
(٣٤)
ساحران فرعون
١٦٦ ص
(٣٥)
جادوگران بابل
١٦٩ ص
(٣٦)
نفاثات فى العقد
١٧٢ ص
(٣٧)
اسرار شگفت عالم ارواح
١٧٦ ص
(٣٨)
سخنى در باب چشم زخم
١٧٩ ص
(٣٩)
چشم زخم در قرآن
١٨٠ ص
(٤٠)
1 سفارش يعقوب به فرزندان
١٨٠ ص
(٤١)
2 آيه«و إن يكاد»
١٨٢ ص
(٤٢)
3 آيه«و من شر حاسد إذا حسد»
١٨٣ ص
(٤٣)
تأثيرگذارى چشم زخم
١٨٤ ص
(٤٤)
قرآن و شعر جاهلى
١٩٠ ص
(٤٥)
اقتباس
١٩٢ ص
(٤٦)
قرآن و تعابير ركيك
١٩٤ ص
(٤٧)
«التي أحصنت فرجها»
١٩٤ ص
(٤٨)
خيانت همسران نوح و لوط
١٩٦ ص
(٤٩)
فهرست آيات
١٩٧ ص
(٥٠)
فهرست منابع
٢٠٥ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٢٥ - چونان سرهاى شياطين

گويى چون سرهاى شياطين است. پس [دوزخيان‌] حتماً از آن مى‌خورند و شكم‌ها را از آن پر مى‌كنند.

اين را نيز بر قرآن خرده گرفته‌اند كه تعبير به «سرهاى شياطين» بر اساس اين توهم عرب بوده است كه شياطين سرهايى دارند؛ چنان كه درباره غول هم چنين توهم‌هايى مطرح است. در شعر امرؤ القيس آمده است: «و مسنونة زرق كأنياب أغوالٍ»؛ و سرنيزه‌هايى كبود رنگ، چونان دندان‌هاى غول‌ها.

اما شيطان از نظر لغوى، صفت مبالغه است كه از ريشه «شاط يشيط» به معناى شدت خشم و غضب گرفته مى‌شود؛ چنان كه «تشيّط» به معناى برافروخته شدن خشم است. هم‌چنين «استشاط» را شدت و تندى خشم معنا كرده‌اند و «استشاط الحمام»؛ يعنى كبوتر بر سر نشاط آمد و «استشاط من الأمر»؛ يعنى برايش آسان شد و «استشاط فلان»؛ يعنى كشتار سخت به راه انداخت كه ريشه آن از «شاط»، به معناى برافروختن و درگرفتن است.

ابن فارس گويد:

شيط از باب «شاط الشي‌ء» است كه همان آتش گرفتن مى‌باشد.

«استشاط الرجل» نيز يعنى خشم او شديد شد. شيطان نيز از همين باب است.[١]

هم‌چنين شيطان به هر عصيان‌گر سركش، از جنس جن يا انسان يا چهارپا گفته مى‌شود؛ بنابراين بر وزن فَعالان است و الف و نون آن زايد مى‌باشد؛ مانند عطشان، غضبان و رحمان. اين ديدگاه كه شيطان از ريشه شطن و بر وزن فَيْعال باشد، بسى غريب است؛ زيرا اين وزن در ميان صيغه‌هاى مبالغه نمونه ندارد؛ هرچند خليل آن را ادعا كرده است. البته راغب اصفهانى نيز ترجيح داده كه نون آن از حروف اصلى‌


[١] . معجم مقاييس اللغه، ج ٣، ص ١٨٥، ٢٣٤، ٢٣٥.