قرآن و فرهنگ زمانه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
«ذلك الكتاب لا ريب فيه»
١١ ص
(٣)
آيا قرآن از فرهنگ زمانه تأثير يافته است
١٥ ص
(٤)
1 مجارات در استعمال
١٦ ص
(٥)
2 فراگيرى خطابهاى قرآن
١٨ ص
(٦)
3 واقعيت نه خيالآفرينى
٢٠ ص
(٧)
فرهنگى كه قرآن با آن به مبارزه برخاست
٢١ ص
(٨)
زن و منزلت او در قرآن
٢١ ص
(٩)
مردان يك درجه برتر از زنان
٢٣ ص
(١٠)
برترى پسر بر دختر
٢٨ ص
(١١)
سهم مرد دو برابر زن
٣٢ ص
(١٢)
تلاشهايى سست بنياد
٣٥ ص
(١٣)
ديه زن نصف ديه مرد
٣٨ ص
(١٤)
زن در عرصه گواه شدن
٤٣ ص
(١٥)
نكتهاى ادبى در آيه
٤٦ ص
(١٦)
زن در ساحت قضاوت
٤٨ ص
(١٧)
حق حضانت فرزند
٤٩ ص
(١٨)
اختيار طلاق
٥٢ ص
(١٩)
عيوب موجب فسخ در ازدواج
٦٥ ص
(٢٠)
تنبيه بدنى زن
٦٧ ص
(٢١)
حجاب
٧٩ ص
(٢٢)
چند همسرى
٨٤ ص
(٢٣)
همسران پيامبر
٩١ ص
(٢٤)
دو نكته
١٠٠ ص
(٢٥)
خرافات دورافتاده جاهلى
١١٨ ص
(٢٦)
سخنى در باب جنزدگى
١٢٢ ص
(٢٧)
چونان سرهاى شياطين
١٢٤ ص
(٢٨)
حور العين
١٣١ ص
(٢٩)
نكته
١٣٤ ص
(٣٠)
درخت و جويبار
١٣٥ ص
(٣١)
روسفيدان و روسياهان در رستاخيز
١٣٧ ص
(٣٢)
سحر در قرآن
١٤١ ص
(٣٣)
انواع سحر
١٤٥ ص
(٣٤)
ساحران فرعون
١٦٦ ص
(٣٥)
جادوگران بابل
١٦٩ ص
(٣٦)
نفاثات فى العقد
١٧٢ ص
(٣٧)
اسرار شگفت عالم ارواح
١٧٦ ص
(٣٨)
سخنى در باب چشم زخم
١٧٩ ص
(٣٩)
چشم زخم در قرآن
١٨٠ ص
(٤٠)
1 سفارش يعقوب به فرزندان
١٨٠ ص
(٤١)
2 آيه«و إن يكاد»
١٨٢ ص
(٤٢)
3 آيه«و من شر حاسد إذا حسد»
١٨٣ ص
(٤٣)
تأثيرگذارى چشم زخم
١٨٤ ص
(٤٤)
قرآن و شعر جاهلى
١٩٠ ص
(٤٥)
اقتباس
١٩٢ ص
(٤٦)
قرآن و تعابير ركيك
١٩٤ ص
(٤٧)
«التي أحصنت فرجها»
١٩٤ ص
(٤٨)
خيانت همسران نوح و لوط
١٩٦ ص
(٤٩)
فهرست آيات
١٩٧ ص
(٥٠)
فهرست منابع
٢٠٥ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٢٩ - چونان سرهاى شياطين

چنان كه مار حركتى آهسته دارد؛ هرچند به صورت اژدها- كه مار بزرگ است- بوده است.»

مبرّد نيز شبيه به همين تعبير را دارد: خداوند عصا را در بزرگى، به اژدها و در خزيدن آرام، به جانّ (مار كوچك) تشبيه كرده است، از اين رو يك جا مى‌گويد: «فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ»[١]؛ «پس ناگهان اژدهايى گرديد» و در جاى ديگر مى‌گويد: «كَأَنَّها جَانٌّ»[٢]؛ «گويى مارى خُرد است.»[٣] شيخ ابوالفتوح رازى درباره وجه اين تشبيه دوگانه معتقد است كه تشبيه اول در آغاز بعثت موسى عليه السلام كنار شجره بود. خداوند در سوره نمل مى‌فرمايد: «يا مُوسى‌ إِنَّهُ أَنَا اللَّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ. وَ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ يا مُوسى‌ لا تَخَفْ إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ»[٤].

در سوره قصص نيز مى‌فرمايد: «فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى‌ إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ. وَ أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ يا مُوسى‌ أَقْبِلْ وَ لا تَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الْآمِنِينَ»[٥].

اما تشبيه به اژدها، در برابر فرعون و اطرافيانش بود كه خطاب به ايشان گفت:


[١] . اعراف، ١٠٧.

[٢] . نمل، ١٠.

[٣] . لسان العرب، ج ١٣، ص ٩٧.

[٤] . نمل، ٩ و ١٠:« اى موسى، اين منم خداى عزيز حكيم. عصايت را بيفكن. پس چون آن را هم‌چون مارى ديد كه مى‌جنبد، پشت كرد و به عقب بازنگشت. اى موسى، مترس كه فرستادگان پيش من نمى‌ترسند.»

[٥] . قصص، ٣٠ و ٣١:« پس چون به آن‌[ آتش‌] رسيد، از جانب راست وادى، در آن جايگاه مبارك، از آن درخت ندا آمد كه:" اى موسى، منم، من، خداوند، پروردگار جهانيان." و[ فرمود:]" عصاى خود را بيفكن." پس چون ديد آن، هم‌چون مارى مى‌جنبد، پشت كرد و برنگشت." اى موسى، پيش آى و مترس كه تو در امانى."»