قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٨٦ - چند همسرى
مبادا قصور يا تقصيرى در اين كار شده باشد. مشكل زنان بيوه نيز واقعيتى بود كه راه گريز و چارهاى نداشت؛ مگر آن كه اجازه داده مىشد كه مردان كفو و همتا، با آنان ازدواج كنند. با اين كار، افزون بر امكان مصرف اموال يتيمان در راستاى مصالح آنها- كه فرزندخوانده (ربيب و ربيبه) شمرده مىشدند- از گسترش فساد و فحشا جلوگيرى مىشد؛ زيرا زن، خود را در حمايت و كفالت مردى مؤمن و با كفايت مىديد. در اين شرايط آيه ياد شده در اين رابطه نازل شد:
«وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبِيراً. وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً»[١]؛
اموال يتيمان را به آنان بدهيد و دارايىهاى ناپاك خود را با [اموال] پاك آنها عوض نكنيد و اموال آنها را با اموال خود مخوريد؛ چرا كه گناه بزرگى است. اگر در اجراى عدالت ميان يتيمان ترسيديد، با زنانى كه دل خواهتان است، ازدواج كنيد؛ دو، سه و چهار [زن] و اگر ترسيديد كه عدالت را رعايت نكنيد، [به] يك همسر [بسنده كنيد].
تناسب و رابطه تنگاتنگ دو جمله زير قابل توجه است؛ جمله «اگر در اجراى عدالت ميان يتيمان ترسيديد ...» و جمله «پس با زنانى كه خوشايندتان است، ازدواج كنيد» مراد آيه از زنان، بيوه زنان جوان است. تناسب و رابطه ياد شده از تفريع جمله دوم بر اول با حرف «فاء»، به روشنى استفاده مىشود.
بر فرض كه مؤسسات خيريهاى براى رسيدگى به امور ايتام وجود داشته باشد، راه حل قطعى و متناسب با روند رو به رشد اسلام براى درمان مشكل زنان بيوه نيستند. تنها راه حل، تجويز چند همسرى است؛ البته همراه با شرط رعايت تناسب و ميانه روى در اقدامات حمايتى، بر اساس موازين شرع درباره ازدواج.
[١] . نساء، ٢ و ٣.