قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨٨ - تأثيرگذارى چشم زخم
در چشم كسى، بزرگ و زيبا به نظر مىرسد و به چشم او مىآيد؛ ناگاه، در هم مىشود و دگرگونى مىيابد. نقل شده است كه ناقه پيامبر- كه «عضباء»[١] نام داشت و هرگز در مسابقهاى شكست نخورده بود- روزى، شكست خورد. پيامبر فرمود:
«ما رفع العباد من شيء إلا وضع الله منه»[٢]؛ هيچ چيز را بندگان بالا نبردند؛ جز آن كه خدا آن را به زير كشيد.
ممكن است تأويل روايت «العين حق»، همين معنا باشد و شايد به همين دليل، فرمود كه هر گاه، كسى چيزى را ديد و نيكو به نظرش رسيد، به خدا پناه جويد و بر پيامبر درود فرستد.[٣] چنين كارى جايگزين مصلحتِ تغيير چيز خوشايند مىشود و در نتيجه، دگرگونى پديد نمىآيد؛ زيرا بيننده با رجوع به خدا و اظهار خضوع در برابر او، آنچه را ديده، به او سپرده؛ او نه به دنيا تكيه كرده و فريفته آن گرديده و نه به
[١] . عضباء، شترى است كه گوشش شكافته باشد. ناقه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به اين نام معروف بود، اما گوشششكافته نبود. زمخشرى گويد:« ناقه عضباء، شتر ماده با دستان كوتاه است.»
[٢] . احمد بن حنبل در مسند خود( ج ٣، ص ١٠٣ و ٢٠٥) و ديگران روايت كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم شترمادهاى داشته كه كسى نمىتوانست از آن سبقت بگيرد؛ تا آن كه روزى، مردى باديه نشين، سوار بر قعود( مركب سوارى و باركش يا شترى كه بين دو سال تا شش سال باشد) آمد و از شتر پيامبر سبقت گرفت و مسابقه را برد. اين، بر مسلمانان گران آمد. پيامبر كه اين را ديد، فرمود:« بر خداوند است كه چيزى را در اين دنيا بالا نبرد؛ جز آن كه روزى، آن را به زير كشد.» اين حديث در كتابهاى مختلف با عبارتهاى گوناگون آمده است.
[٣] . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:« هر كه در برادرش، چيزى را خوشايند بيند، ياد خدا كند تا به او آسيبى نرسد.» احاديث با اين مضمون، بسيار است. بنگريد به: بحار الانوار، ج ٦٠، ص ٢٥.