قاطبه مسلمانان و اهل شام و مخالفان بيعت با على عليه السّلام و حتى معاويه، طريق به قدرت رسيدن سه خليفه نخستين را پذيرفته بودند و آن حضرت در مقام استدلال در مقابل متخلّفان از بيعت با خويش و نيز در مقابل معاويه و اهل شام، از مقبوليت و صحّت و اعتبار بيعت و شوراى مهاجر و انصار مدد مى‌گيرد و بى‌هيچ اشاره‌اى به ادلّه نصب خويش به امامت، به اين مطلب مسلّم در نزد مخاطبان استدلال مى‌كند.

امام در برابر متخلفان از بيعت چنين احتجاج مى‌كند:

أيّها الناس، إنّكم بايعتموني على ما بويع عليه من كان قبلي، و إنّما الخيار إلى الناس قبل أن يبايعوا.[١]

و در استدلال مقابل معاويه و اهل شام نيز از همين مقدّمات استفاده مى‌كند و مى‌فرمايد:

همان كسانى كه خلفاى پيشين را به خلافت نصب كردند، با اصرار و به رغم ميل باطنى، مرا به بيعت با خويش وادار ساختند. پس اطاعت و تبعيت بر تو لازم است، همان‌طور كه از خلفاى پيش از من اطاعت مى‌كردى.[٢] على عليه السّلام به معاويه گوشزد مى‌كند كه براى اطاعت، حضور تو در بيعت لازم نيست؛ زيرا در شورا و بيعت ساير خلفا نيز حضور نداشتى:

لأنّ بيعتي في المدينة لزمتك و أنت بالشام كما لزمتك بيعة عثمان بالمدينة و أنت أمير لعمر على الشام، و كما لزمت يزيد أخاك بيعة عمر و هو أمير لابي بكر على الشام.[٣]

افزون بر اين‌كه معاويه و قريش شام از طلقا هستند و اهليّت عضويت در شوراى تعيين خليفه را ندارند:

و اعلم أنّك، من الطلقاء الّذين لا تحلّ لهم الخلافة و لا تعرض فيهم الشورى.[٤] أمّا قولك إنّ أهل الشام هم الحكّام على أهل الحجاز فهات رجلا من قريش‌

[١] - إرشاد، شيخ مفيد، ج ١، ص ٢٤٣.

[٢] - شرح نهج البلاغه، ج ٣، ص ٧٥.

[٣] - همان، ج ١٤، ص ٤٤.

[٤] - وقعة صفّين، ص ٢٩.