حكم ثانوى منوط به وجود حالات و عناوين خاصى نظير «اضطرار»، «ضرر»، «اكراه»، «عسر و حرج»، «اختلال نظام» است. البته هر دو قسم از احكام اوّلى و ثانوى، حكم واقعى هستند و شارع مقدس آن‌ها را انشا و جعل كرده است. با اين تفاوت كه حكم ثانوى در طول حكم اوّلى است. به اين معنا كه زمانى نوبت به حكم ثانوى مى‌رسد كه يكى از عناوين خاص عارض شده باشد. نكته ديگر آن‌كه حكم ثانوى، موقّتى است و مادامى فعليت دارد كه آن عنوان طارى و عارضى وجود دارد.

با توجه به روشن شدن معناى حكم اوّلى و ثانوى، بايد ديد كه آيا حكم حكومتى از احكام ثانوى يا اوّلى اسلام است؟