٤. در بسيارى از ادلّه، شيعيان به رجوع به راويان احاديث ترغيب شده‌اند كه مراد فقيه است؛ زيرا صرف نقل حديث، بدون درايت و فقاهت، مرجعيت را به دنبال ندارد.

٥. عدالت، شرط مهم ديگرى است كه در زعيم جامعه اسلامى لحاظ شده است.

٦. خداوند در قرآن شريف به بيانات مختلف مردم را از تبعيت كسانى كه بى‌عدالتى به طريقى در آنان متبلور است، منع كرده است.

٧. از ادلّه روايى استفاده مى‌شود كه ولايت فاسق و جائر از سنخ ولايت طاغوت است.

٨. برخى صفات و شرايط رهبرى، نظير عقل و تدبير و توانايى، جنبه عقلايى دارد.

٩. يكى از مباحث قابل تأمّل و بحث‌انگيز در شروط رهبرى، اعتبار اعلميت است.

١٠. به نظر اكثر فقها شرط افتا اعلميت است، امّا در ساير شؤون فقيه نظير ولايت بر قضا و ولايت بر امور حسبيّه شرط نشده است.

١١. اداره جامعه، علاوه بر حكم‌شناسى، نيازمند موضوع‌شناسى و اطّلاع از اوضاع سياسى- اجتماعى داخلى و جهانى است. ازاين‌رو، اعلميت مذكور در برخى روايات را نبايد بر خصوص قدرت در استنباط- حكم‌شناسى- حمل كرد.

پرسش‌ ١. دليل بر اشتراط فقاهت در ولايت سياسى چيست؟

٢. به برخى ادلّه اشتراط عدالت در زعامت سياسى اشاره كنيد.

٣. اعلميت در استنباط با كدام نوع از انحاى ولايت شرعى تناسب بيش‌ترى دارد؟

٤. چرا اعلميت در ولايت بر قضا شرط نيست؟

٥. آيا اعلميت در ولايت سياسى شرط است؟