عن أبی هریرة، قال: بینما یهودی یعرض سلعته أعطی بها شیئاً كرهه، فقال: لا والذی اصطفی موسی علی البشر، فسمعه رجل من الأنصار، فقام فلطم وجهه، و قال: تقول و الذی اصطفی موسی علی البشر و النبی صلی الله علیه و سلم بین أظهرنا؟ فذهب إلیه، فقال: أبا القاسم! ان لی ذمة و عهداً فما بال فلان لطم وجهی؟ فقال: لم لطمت وجهه؟ فذكره، فغضب النبی _ صلی الله علیه و سلم _ حتی رؤی فی وجهه، ثم قال: لا تفضلوا بین أنبیاء الله؛[١]

از ابو هریره نقل شده است که مرد یهودی کالایی را برای فروش عرضه کرد
و چیزی به وی داده شد که او ناخوشایندش آمد و گفت: نه، سوگند
به خداوندی که موسی را بر تمامی انسان‌ها برگزید. سخن وی را مسلمانی
از انصار شنید، بلند شد و سیلی به صورت یهودی زد و خطاب به او ‌گفت:
تو چنین می‌گویی: «سوگند به خداوندی که موسی را بر تمامی انسان‌ها برگزید»، در حالی که حضرت محمد٦ در میان ما هست؟ یهودی نزد
رسول خدا رفت و خطاب به ایشان گفت: ابا القاسم، با این که من ذمه و پیمانی دارم، چرا فلانی مرا سیلی زد؟ رسول خدا از مرد انصاری پرسید: چرا او را سیلی زدی؟ مرد انصاری داستان را باز گفت. رسول خدا غضبناک شد؛ به گونه‌ای که آثار آن در چهره وی نمایان شد و سپس فرمود: میان پیامبران الهی برتری ندهید.

حال، پرسش این است که این روایات با نظریه اجماعی شیعه و سنّی در افضلیت رسول خدا بر پیامبران چگونه قابل جمع است؟ روی‌کردهای رایج میان حدیث‌پژوهان مسلمان در تحلیل این روایات چیست؟ ‌پژوهه حاضر به ارزیابی این روی‌کردها و ارائه نظریه‌ای جدید در تحلیل این روایات پرداخته است.

پیشینه این پژوهش در میراث اسلامی در دو بخش: تفضیل رسول خدا به طور عام و بررسی روایت نهی از تفضیل ایشان بر موسی٧ به طور خاص قابل ردیابی است. در بخش نخست، تلاش‌های درخور توجهی انجام شده است؛ گاه در آثار مستقلی با ادله قرآنی و روایی ‌ابعاد تفضیل وی به اثبات رسیده است. از آن جمله می‌توان به کتاب منیة السول فی

[١].‌ مسند الطیالسی، ص٣١٢؛المصنّف (صنعانی)، ج٨، ص١٢١؛مسند احمد،ج٣، ص٤١؛ صحیح البخاری، ج٤، ص١٣٣؛ صحیح مسلم،ج٧، ص١٠١. ‌