علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٥ - درآمدی بر تاریخ حدیث شیعه بحرین در عصر حضور
دسته دیگری از راویان به مباحث فقهی اقبال نشان دادهاند و یا صاحب اصول و مصنفاتی در این حوزه بودهاند. خِلاس بن عمرو هَجَری بصری را ابن ماکولا با عبارت «کان فقیهاً من اصحاب علی بن ابی طالب» یاد کرده است.[١] یا شیخ مفید ابوالصباح کنانی و عبد الله بن ابی یعفور را در شمار فقهای اصحاب نام برده است.[٢]
بررسی این گرایشها میرساند که فقه، راویان فقهی و تألیف اصولی در موضوعات مربوط به احکام رده اول، نشان از توجه و اهمیت در میان روات عبد القیسی دارد. بعد از آن، کلام و موضوعات اعتقادی و روایات مذهبی توجه این محدثان را به خود جلب کرده است و سپس حوزه مناقب و نقل فضایل ائمه: قرار دارد. برخی از راویان بحرینی هم، به تبع جایگاه قبیله خود _ که معروف به شعر و بلاغت بودهاند _ به تألیف در حوزه خطب و اشعار مبادرت کردهاند. گزارش این مطلب در نمودار زیر آمده است.
نمودار (٢) گونهشناسی روایات
![]()
![]()
![]()
![]()

[١]. اکمال الکمال، ج١، ص٩٩؛ الانساب, ج٢، ص٢٨٥.
[٢]. جوابات اهل الموصل، ص٢٥.