علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٥ - نقد مقاله «مقایسه نگرش شیعه به داستان قربانی ابراهیم
نظر به این که روایات در این باب متناقضاند، هر یک از دو گروهِ قایلین به ذبح حضرت اسحاق٧ و یا حضرت اسماعیل٧، به روایاتی در اثبات ادعای خود استناد میکنند؛ از جمله:
_ روایتی که در باره نامه حضرت یعقوب٧ به حضرت یوسف٧ مشهور شده است که: از یعقوب بنده خدا و پیامبر خدا، پسر اسحاق ذبیح الله، پسر ابراهیم خلیل الله.[١]
_ روایتی که به سؤال حضرت موسی٧ از خداوند در باب علت این که مردم میگویند: «رَبِّ إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْحَاقَ وَ یعْقُوبَ»، نیز درخواست حضرت داود بر این که چهارمی ایشان باشد، اشاره دارد که در پاسخ، خداوند متعال صبر این حضرات بر ابتلائات را بیان میکند که از آن جمله صبر حضرت اسحاق٧ بر قربانی شدن است.[٢]
_ از پیامبر روایت شده که فرمودند: «أنَا اِبْنُ الذَّبِیحَینِ»،[٣] و نیز اعرابی، پیامبر را خطاب نمود به: «یا ابْنَ الذَّبِیحَینِ».[٤]
_ محمد ابن کعب قرظی از عمر بن عبد العزیز _ که در شام خلیفه بوده است _ در باره ذبیح سؤال میکند و او نیز چون نمیدانسته، به دنبال فرد یهودی که مسلمان شده و در سوریه با وی بوده، میفرستد. وقتی که عمر بن عبدالعزیز از او میپرسد: ابراهیم مأمور قربانی کردن کدامیک از دو پسرش شد؟ او (عالم یهودی) پاسخ داد: اسماعیل! و به خدا قسم ای خلیفه یهودیها این را میدانستند، ولی به ملّت عرب حسادت کردند، زیرا پدرشان کسی بود که امر شد [تا قربانی باشد]، و او کسی است که به خاطر صبر بر آنچه مأمور شده بود، دارای فضیلت است. پس آن را انکار کردند و ادّعا نمودند که قربانی
[١]. تفسیر العیاشی، ج٢، ص١٩٢؛ تاریخ الرسل و الملوک، ج١، ص٢٦٤؛ تفسیر البغوی، ج٢، ص٥١٠؛ الکشاف، ج٤، ص٥٧؛ الدعوات، ص٥٣؛ مفاتیح الغیب، ج٢٦، ص٣٤٨؛ تفسیر الخازن، ج٤، ص٢٢؛ البحر المحیط، ج٩، ص١٢٠؛ الدر المنثور، ج٤، ص٢٩؛ البرهان، ج٣، ص١٩٧؛ بحار الأنوار، ج١٢، ص٢٦٩و ٣١٥؛ التفسیر المنیر، ج٢٣، ص١٢٥.
[٢]. جامع البیان، ج٢٣، ص٥٢؛ تفسیر ابن ابی حاتم، ج١٠، ص٣٢٢٢؛ تفسیر الثعلبی، ج٨، ص١٥١؛ تفسیر ابن کثیر، ج٧، ص٢٨؛ الدر المنثور، ج٥، ص٢٨١.
[٣]. تفسیر القمی، ج٢، ص٢٢٦؛ الخصال، ج١، ص٥٥- ٥٨؛ تفسیر سمرقندی، ج٣، ص١٤٧؛ التبیان، ج٨، ص٥١٨؛ الکشاف، ج٤، ص٥٦؛ مفاتیح الغیب، ج٢٦، ص٣٤٧؛ متشابه القرآن و مختلفه، ج١، ص٢٢٧؛ روض الجنان، ج١٦، ص٢١١؛ مجمع البیان، ج٨، ص٧٠٧؛ البحر المحیط، ج٩، ص١١٩؛ البرهان، ج٤، ص٦١٩؛ بحار الأنوار، ج١٢، ص١٢٢- ١٢٣.
[٤]. جامع البیان، ج٢٣، ص٥٤؛ الکشاف، ج٤، ص٥٦؛ مفاتیح الغیب، ج٢٦، ص٣٤٧؛ الکامل فی التاریخ، ج١، ص٩٧؛ البحر المحیط، ج٩، ص١١٩؛ الدر المنثور، ج٥، ص٢٨١؛ آنچنانکه در متن نیز آمده است.